Feitje genereren..
FEIT:
Panama
Omar Torrijos
Toen president Omar Torrijos in 1981 bij een mysterieus vliegtuigongeluk om het leven kwam, werd al snel druk gespeculeerd over een mogelijke rol van de CIA bij de toedracht. De Verenigde Staten waren namelijk niet blij dat Torrijos met de Japanners onderhandelde over de aanleg van een tweede Panamakanaal. In 2004 deed oud-NSA-agent John Perkins uit de doeken dat de CIA het toestel inderdaad had opgeblazen met een bom die was verstopt in een bandrecorder.
Los Angeles
Een stad met potentie
In 1880 had Los Angeles nog maar 11.000 inwoners. In 1930 had de LA County er 2,2 miljoen.
Servië
Stiekem naar Servië?
Reis dan via Kosovo. De grens tussen Servië en Kosovo wordt door Servië niet bewaakt, want die zien het niet als grens.
Tuvalu
Omnisport
Tuvalu doet sinds 2008 mee aan alle zomerspelen met een handvol atleten. Van specialisatie is in dit kleine land nauwelijks sprake. De hardlopers zijn meestal ook spelers van het nationale voetbalteam. Medailles leverde het nog niet op. Daarom organiseren ze ook hun eigen spelen, de Tuvalu Games. Daarbij nemen de verschillende eilanden het tegen elkaar op in een soort nationale sportdag.
Antwerpen
Flemish Spice
In 1998 werd de meidengroep Mascara opgericht, bedoeld als Vlaamse antwoord op de Spice Girls. Hun werk viel meer in de smaak bij een wat jongere doelgroep, en de rest is geschiedenis. We kennen ze natuurlijk als K3.
Los Angeles
Een bont gezelschap
Los Angeles is gesticht door Spaanse kolonisten vanuit het hedendaagse Mexico. 11 families, bestaande uit 44 mensen. Het waren vooral mensen van gemengde afkomst: Europees met oorspronkelijke bevolking, en Europees met Afro-Amerikaanse bevolking.
Rome
Romulus en Remus
Volgens de legende is Rome gesticht door de tweeling Romulus en Remus. Die werden als baby te vondeling gelegd in de Tiber en grootgebracht door een wolvin. Daarom zie je ook een beeltenis van een wolvin met twee jongetjes aan haar tepels in het wapen van de stad Rome. Of in het wapen van AS Roma als dat je meer zegt.
Ethiopië
Specialisme?
Ethiopië heeft begin 2024 in totaal 58 olympische medailles gehaald. Allemaal atletiek, allemaal hardlopen. In totaal maar 5 onder de 3000 meter. Die weten waar ze goed in zijn.
Samoa
Onheilspellende taalfamilie
Samoa was de springplank voor de verdere ontdekking van Polynesië. Uit het Samoaans zijn daardoor later het Maori, het Hawaiiaans, het Tahitiaans en het Rapa Nui dat ze op Paaseiland spreken ontstaan. Die talen vormen samen de zogeheten Nucleair-Polynesische talen. Heeft niks met radioactiviteit te maken, maar de naamkeuze is wel profetisch voor wat Polynesië aan kernproeven te verstouwen zou krijgen.
Oostenrijk
Wintersportbestemming
Uit een onderzoek naar de meest gegoogelde skigebieden onder Nederlanders, wijst uit dat er acht Oostenrijkse bestemmingen in de top tien zitten. Met stip op nummer één staat echter Winterberg in het Sauerland.
Ghana
Mierenhoop
In Kumasi vind je de grootste markt van West-Afrika. Er staan 20.000 kraampjes.
Mauritius
Wereldkampioene?
De Mauritiaanse Kimberley Le Court is een vreemde eend in het profpeloton. Maar ze dokkert als een rasechte Vlaamse over de kasseien. Als voormalig Mauritiaans kampioene, mag ze de landsvlag op haar mouw dragen. Ze rijdt dus rond met regenboogmouwtjes: iets wat normaal gesproken voorbehouden is aan oud-wereldkampioenen.
Burundi
De ekte ekte bron van de Nijl
De Duitser Burkhart Waldecker ging in 1937 naar Afrika om de Nazi's te ontvluchten en zocht meteen naar de meest zuidelijke bron van de Nijl. En die vond hij! Hij plaatste er een klein stenen piramidetje als aandenken.
Chili
Tsar bomba x 640
In 1960 vond in Chili de zwaarste aardbeving plaats die ooit is gemeten: 9,6 op de schaal van Richter. De energie die vrijkwam staat gelijk aan 32 gigaton TNT: 640 keer zoveel als de Tsar bomba, de zwaarste waterstofbom ooit getest. Er ontstond een tsunami van 25 meter hoog die zelfs in Hawaii, Japan en de Filipijnen slachtoffers maakte. In Chili vielen 'slechts' 3000 doden, omdat de aardbeving plaatsvond tijdens de zondagmis en kerken een stuk steviger zijn gebouwd dan de meeste huizen.
Nepal
Kapsalon
In Nepal is de kapsalon mateloos populair. Door Nederlandse toeristen geïntroduceerd in de culinaire scene van Kathmandu, en nu te vinden op menig menukaart.
Taiwan
Doorgeefeiland
Na de eerste Chinees-Japanse oorlog werd Taiwan onderdeel van het Japanse keizerrijk. De bevolking van Taiwan was woedend. Het duurde 7 jaar voordat de Japanners controle hadden over de boze bevolking. Bij die strijd stierven evenveel mensen als tijdens de hele Chinees-Japanse oorlog zelf. Maar vervolgens maakten de Japanners van Taiwan zo'n voorbeeldkolonie dat de bevolking boos was dat ze na de tweede Chinees-Japanse oorlog weer Chinees werden.
Belarus
Boelbarus
Belarus is hét aardappelland van de wereld, met de hoogste productie per hoofd van de bevolking. De aardappel wordt hier zelfs liefkozend “het tweede brood” genoemd. Belarussen worden zelf ook nog weleens “Boelba’s” genoemd, naar het lokale woord voor de knol. Mag ook wel met meer dan 300 aardappelgerechten.
Zweden
Östersjön
Geen Zweedse overheersing in Amerika, Afrika of Azië, maar Zweden was wel degelijk een flinke koloniale macht. Ze zochten het alleen wat dichter bij huis. In de 17e eeuw was de Oostzee praktisch een Zweedse binnenzee. Ze bezetten Finland, het deel van Rusland waar later Sint-Petersburg werd gebouwd, de Baltische Staten, regeerden over het Pools-Litouwse gemenebest en zelfs delen van het Heilige Roomse Rijk. Zweden veroverde zelfs Praag en München.
Grenada
One China Policy the other way
In het kader van ‘stadium diplomacy’ kreeg Grenada een cricketstadion cadeau van China. Inauguratieceremonie, Chinese ambassadeur uitgenodigd. Band begint te spelen. Oeps, Taiwanees volkslied. Grote rel.
Irak
Metropool Bagdad
Rond het jaar 1000 na Christus was Bagdad verreweg de grootste stad ter wereld. Naar verwachting keert Bagdad in 2100 terug in de top 10 van wereldsteden. Ze verwachten dan 35 miljoen inwoners te hebben.
Filipijnen
Groenrechts?
Rodrigo Duterte hield er een opmerkelijke cocktail van standpunten op na. Hij was ongekend hard in zijn aanpak van de drugscriminaliteit en liet veel dealers en gebruikers vermoorden. Tegelijkertijd verdedigde hij het homohuwelijk, verstrekte hij gratis condooms en spande hij zich in om de natuur op de Filipijnen te beschermen. Zo sloot hij het resorteiland Boracay een half jaar lang om milieuproblemen te kunnen oplossen die het toerisme had veroorzaakt.
Roemenië
Tourist Trap Castle
Het kasteel van Bran is prachtig, maar ook wereldwijd bekend als het kasteel van Dracula. Onterecht, want Bram Stoker (die van het Draculaboek) heeft 'm waarschijnlijk nooit gezien en Vlad de Spietser (die van de geschiedenisboeken) heeft er waarschijnlijk nooit een voet in gezet.
Guinee
Zeg Guinee tegen buitenlandse muziek
Bij de onafhankelijkheid riep de president een cultuur van 'authenticité' uit. Dat was volledig Afrocentrisch en riep op tot 'een zelfbewustzijn van voorouderlijke waarden'. Onder de noemer authenticité werden de muzikanten van Guinee aangemoedigd om de muzikale folklore van hun regio's te onderzoeken en die van de Franse kolonisten te verwerpen.
Roemenië
Soep en soep
Roemenen zijn dol op soep. Zo dol dat ze er twee woorden voor hebben: supă en ciorbă. Supă is zoeter en minder rijk gevuld dan het zuurdere zusje ciorbă.
Suriname
Fight for your rights
Verschillende marron-gemeenschappen in Suriname tekenden vredesverdragen met koloniaal Nederland. Hierdoor kregen ze een vrijgevochten status en konden ze in hun gemeenschappen blijven leven. Zulke verdragen bestonden verder alleen op Jamaica.
Groenland
Greenlanyon
De ijskap van Groenland is een tamelijk eentonige poolwoestijn. Maar onder de ijskap gaan bijzondere landschappen schuil. Men ontdekte er de Grand Canyon van Groenland. 750 kilometer lang, 10 kilometer breed en tot 800 meter diep . Het is de grootste kloof op aarde die tot nu toe is ontdekt.
Lapland
You're coming to Santa Clause town
Rovaniemi heeft zichzelf opgeofferd om de thuisplaats van de kerstman te zijn. Kun je met hem op de foto, je brieven kun je er kwijt en alles ademt kerstmis, ook in juni. Een gimmick zeg je? Nou, er komen jaarlijks zo'n 700.000 mensen op af.
Zuid-Afrika
Dollywood
Niet Londen, niet New York. Nee, de stad met de meeste inwoners van Indiase afkomst buiten India is Durban.
Gelderland
Achter hoek, nieuwe vlag
Bierbrouwer Grolsch, de Zwarte Cross en de Stichting Pak An namen in 2018 het initiatief voor een Achterhoekse vlag. Het ontwerp dat won was het licht- en donkergroene coulissenlandschap met een kronkelend kruis dat de wegen moet voorstellen.
Turkije
Pergamon
Wil je het oude Pergamon zien? Ga dan vooral naar het Pergamonmuseum in Berlijn, want de meeste pracht en praal staat daar. Turkije moet het doen met ruïnes die de Duitsers niet wilden of konden meenemen.
Jamaica
One Cup of Coffee
De Jamaicaanse Blue Mountain Coffee is een van de duurste koffiesoorten ter wereld. 80% wordt geëxporteerd naar Japan. De rest komt onder andere terecht in de Jamaicaanse likeur Tia Maria, samen met lokale rum.
Slowakije
Grottislav
Weinig landen zijn gezegend met zo'n groot volume aan grotten ter wereld. Er zijn ruim 7.500 grotten bekend, waarvan er maar 400 zijn verkend en er maar 20 bezocht kunnen worden.
Griekenland
Discuswatte?
De eerste moderne Olympische Spelen in 1896 moesten zoveel mogelijk op de klassieke versie lijken. Maar discuswerpen werd sinds de klassieke oudheid niet meer gedaan. En dus gingen ze op oude Griekse vazen kijken hoe dat eigenlijk moest.
Thailand
Een mondvol
De Thaise hoofdstad Bangkok claimt de prijs voor langste plaatsnaam ter wereld: Krungthepmahanakhon Amonrattanakosin Mahintharayutthaya Mahadilokphop Noppharatratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amonphimanawatansathit Sakkathattiya Witsanukamprasit. 168 tekens.
Verenigde Arabische Emiraten
Big spendin
Dubai is met afstand de stad waar toeristen gemiddeld het meest uitgeven. Gemiddeld $553 per dag.
Istanbul
Fenerbahçe
Pas na suburbanisatie en de uitvinding van de stoomboot, werd de overkant van Istanbul echt interessant. Daarvoor had je er vooral agrarisch gebied, een vuurtoren (in het Turks Fener) en wat tuinen (in het Turks Bahçe).
Hongarije
Halfgaars
Het Hongaars telt niet minder dan 18 tot 27 naamvallen. Ze zullen vast ergens goed voor zijn, maar ze maken het Hongaars wel tot de taal met de meeste naamvallen ter wereld. Van alle min of meer grote talen.
Griekenland
Megali idea
Toen het Ottomaanse Rijk viel, speelden de Grieken met het megali idea: een rijk dat alle Grieken in het Middellandse Zeegebied verenigde, van Bulgarije tot Cyprus. Niet Athene, maar Constantinopel moest de hoofdstad worden. Zo sterk was de heimwee naar het Byzantijnse Rijk.
Bangladesh
Sheikh Hasina Wazed
Sheikh Hasina Wazed is de premier van Bangladesh. Ze is de langst zittende vrouwelijke staatsleider ooit.
Baskenland
Guggenwijn
Het beroemde Guggenheim-museum is niet het enige beroemde gebouw dat Frank Gehry in Baskenland ontwierp. In de Baskische riojastreek staat een wijnhotel van zijn hand: Marques de Riscal. Architectonisch misschien nog wel wilder.
Turkmenistan
Kijk daar! Oh nee, weinig te zien
Turkmenistan heeft ‘s werelds grootste indoor reuzenrad. Eigenlijk vooral een reuzenrad met een enorme kooi eromheen. Ja, van wit en goud. Maar daarmee zie je dus niet zo veel meer.
Luxemburg
Voetbaldwergen
Luxemburg is de enige provincie die nog nooit een club in de hoogste voetbalcompetitie van België heeft gehad. Momenteel is Royal Excelsior Virton de hoogst spelende club, op het derde niveau. Opvallend feitje: Excelsior Virton is in eigendom van N'Golo Kanté. Dus misschien weten ze met wat Franse miljoenen binnenkort de weg omhoog te vinden.
Somalië
Schrift
Het Somalisch werd vroeger in het Arabisch geschreven, maar sinds de jaren '70 in het Latijnse alfabet. Helaas merkt slechts een derde van de Somaliërs daar iets van, want de rest kan niet lezen en schrijven.
Eilanden: Curaçao
Zoveel slimmer
Let goed op als je op Curaçao rondrijdt: op een T-kruising heeft verkeer dat rechtdoor gaat voorrang, en dus niet het verkeer dat van rechts uit de zijstraat komt. Want dat moet toch al remmen om af te slaan. Echt, waarom hebben we dat niet op meer plekken?
Griekenland
Vis op je auto
In de beginjaren van het Romeinse Rijk mocht je niet geloven in Jezus. Daardoor spraken de oud-grieken over ichtus, de letters van dat woord zijn namelijk ἰ – Ièsous, χ – Christos, θ – Theou, ύ – Huius, ς – Soter, wat vertaald betekent: Jezus, Christus, God de Zoon, Redder. Dat woord betekent vis. En de vis zie je nu nog steeds op auto's als teken dat de bestuurder christelijk is. Komt hier vandaan.
Panama
Panamericana
Tot slechts 3 miljoen jaar geleden lag op de plek van Panama nog een zeestraat die Noord- en Zuid-Amerika van elkaar scheidde. Toen kwam het land omhoog en ontstond de landbrug die Panama is. Noord- en Zuid-Amerika raakten aan elkaar verbonden en de Grote en Atlantische oceaan van elkaar gescheiden. Je kunt zelf bedenken wat voor een gamechanger dit was voor bijvoorbeeld de biodiversiteit en de zeestromen.
Grenada
Nootmuskaatnootvlag
Grenada heeft niets te verbergen. Het eiland is onlosmakelijk verbonden met nootmuskaat, dus wat vind je op hun vlag? Jawel, een muskaatnoot.
Ivoorkust
The king
Michael Jackson kwam er door DNA-onderzoek achter dat hij waarschijnlijk Ivoriaanse voorouderen had. Dus bezocht hij in 1992 de stam waaraan hij verwant zou zijn. Die kroonden hem vervolgens tot koning en dat bleef hij tot zijn dood. Toen Michael Jackson stierf in 2009, vroeg de stam aan de familie van Jackson om zijn lichaam, zodat ze hem een koninklijke begrafenis konden geven in Ivoorkust. Zover kwam het niet.
Democratische Republiek Congo
Pygmeeën
Pygmeeën zijn volkeren waarvan de volwassenen gemiddeld kleiner zijn dan 150 centimeter. In Congo wonen er ongeveer 600.000. Pygmeeën werden zowel door Afrikanen als door Europeanen tot slaaf gemaakt, tentoongesteld in westerse dierentuinen en waren recentelijk nog slachtoffer van genocide en kannibalisme door andere volkeren. Ook door de overheid worden ze nog altijd systematisch gediscrimineerd.
Italië
Jaxy kijkt weer xylofoonfilmpjes op youtube
Omdat het Italiaanse alfabet is afgeleid van het Latijn, heeft het maar 21 letters. Ze missen de J, K, W, X en de Y.
Oman
Small talk
Onder Sultan Said bin Taimur was halverwege de twintigste eeuw veel verboden: roken, voetballen, en langer dan een kwartier op straat met elkaar praten.
Burundi
Neutraal
Na de onafhankelijkheid werd Burundi een eenpartijstaat, met UPRONA als enige toegestane partij. Dat is een syncretische partij: niet links of rechts, en dus ook neutraal in de koude oorlog. Klinkt mooi, is het niet. Want syncretische partijen zijn vaak super nationalistisch. In Burundi waren de hutu's het kind van de rekening, aangezien de dictator van dienst een tutsi was.
Zuid-Amerika
Blinde diplomatie
Tijdens het verdrag van Tordesillas verdeelden de Spanjaarden en de Portugezen hun invloedssferen op het westelijk halfrond: alles ten westen van een bepaalde lijn mocht Spanje hebben, alles ten oosten ervan was voor Portugal. Zuid-Amerika was op dat moment alleen nog helemaal niet ontdekt. Maar het verdrag zorgde er dus wel voor dat Brazilië Portugees werd en de rest van Zuid-Amerika Spaans.
Samoa
Typhoon to the resue
Eind 19e eeuw ruzieden de Duitsers, Britten en Amerikanen over het bezit van Samoa. Daarbij kwam het in 1889 bijna tot een rechtstreekse confrontatie tussen de Duitsers en de Amerikanen. Ware het niet dat een tropische storm zowel de Duitse als de Amerikaanse vloot verwoestte, waardoor de aanval werd afgeblazen.
San Marino
Il più vecchio
Op 3 September 301 werd San Marino gesticht. San Marino is dus de oudste republiek ter wereld.
VK: Noord-Ierland
Inst Ó Gram
De Legnabrocky Trail was aangelegd als promenade over het moeras, maar dit levert zo'n mooi beeld op dat er tegenwoordig duizenden Instafluencers langskomen om te fotograferen en de zorgen over duurzaamheid nóg groter zijn geworden.
Mumbai
Niet gewoon wonen
Het duurste woonhuis ter wereld staat in Mumbai, Antillia. Het is het huis van de Indiase miljardair Mukesh Ambani en zijn familie. Het telt 27 verdiepingen en beslaat meer dan 6.070 m2. Het heeft een garage voor 168 auto's, een balzaal, een bioscoop met 50 zitplaatsen, terrastuinen, een zwembad, een spa, een gezondheidscentrum, een tempel en een sneeuwkamer die sneeuwvlokken uit de muren blaast. De bouwkosten? Tussen de 1,2 en 2 miljard dollar.
India
Chaturanga
Het moderne schaakspel stamt af van het Indiase Chaturanga, dat nog steeds fanatiek wordt gespeeld. Er zijn een paar subtiele verschillen. Zo zijn er geen lopers, maar olifanten. Ze bewegen diagonaal, maar hebben maar een bereik van twee vakjes. Daarbij mogen ze wel over een stuk heen springen. En de koning mag één keer per spel een paardensprong doen. Mooie twist.
Mongolië
Ulaanbrrrraatar
Ulaanbaatar is 's werelds koudste hoofdstad, met een gemiddelde jaartemperatuur van -0,4 graad. Die gemiddelde dagtemperatuur verschilt 's zomers en 's winters wel 40 graden.
België
541 dagen stuurloos
België bezit het wereldrecord voor langste tijd zonder regering in vredestijd. In 2010-2011 hadden ze 541 dagen nodig om de regering Di Rupo te vormen.
Paraguay
Guarani
Bijna alle Paraguayanen beheersen het Guaraní. Dat maakt het een van de best overlevende oorspronkelijke talen van Zuid-Amerika.
België
Welcome to Flanders
In België zijn de toerismebureaus, en dus de strategieën, verdeeld per gewest. Er is dus een Vlaams, een Waals en een Brussels toerismebureau, en ze zitten allemaal in dezelfde straat in Brussel. Campagnes zijn vaak ook gericht op het eigen grondgebied. Kun je het je voorstellen, een Amerikaan die wordt verleid om naar Wallonia te komen?
Tuvalu
TuValu
Voor hun maatstaven werd Tuvalu schathemeltjerijk door hun internetextensie .tv. Ze hebben er meer dan 100 miljoen dollar mee verdiend, en hebben met dat geld hun lidmaatschap bij de VN betaald. En elektriciteit aangelegd.
Cuba
Kennedy
John F. Kennedy had het aan de stok met Fidel Castro, en liet de import van alle Cubaanse goederen verbieden. Een paar minuten daarvoor bestelde hij voor zichzelf nog wel even 1000 Cubaanse sigaren, de liefhebber.
Maleisië
Rubber
In de 19e eeuw was Manaus in Brazilië de mondiale rubberhoofdstad. Totdat de Brit Henry Wickham 70.000 zaden van de rubberboom Brazilië uitsmokkelde. Via Londen belandden de zaden in Maleisië, waar de rubberbomen het nog beter bleken te doen. Binnen no time viel het doek voor Braziliaans rubber en werd Maleisië de grootste producent ter wereld. Ze produceren het nog steeds: Maleisië is bijvoorbeeld de grootste condoomproducent ter wereld.
Nauru
Recordinternationals
Het nationale voetbalteam van Nauru is het enige team dat al zijn interlands heeft gewonnen. Ze speelden er eentje, in 1994 tegen de Salomonseilanden. 2-1!
Soedan
Bir Tawil
Bir Tawil, ongeveer zo groot als Limburg, is het enige stukje land dat niemand wil hebben. Een erfenis uit de koloniale tijd. Samenvatting: als je Bir Tawil opeist, doe je afstand van een ander stuk land dat veel gunstiger ligt.
Bhutan
Hebben er tabak van
Bhutan werd in 2005 het eerste land dat roken in het openbaar verbood.
Maleisië
Islamitisch bankieren
Kuala Lumpur is het grootste centrum voor Islamitisch bankieren. Islamitische banken volgen de Koran en de Sharia. Dat betekent dat woekerrente, short selling en handel in financiële risico's zijn verboden, omdat dit gezien wordt als een vorm van gokken.
Armenië
Aznavouryan
Charnour Varinag Aznavouryan, beter bekend als Charles Aznavour, is een Fransman van Armeense afkomst. Hij speelde in de film Ararat (2002), en werd later zelfs de Armeense ambassadeur in Zwitserland.
Turkmenistan
Pyonggabat
Turkmenistan staat bekend als ‘het andere Noord-Korea’. Gesloten, autoritair, onvrij. Ook hier is het verplicht om als toerist onder begeleiding van een gids te reizen.
Syrië
Nothing to read here
Hoe schrijf je maatschappijkritische boeken in een gecensureerd medialandschap? Syrische schrijvers wisten hier wel raad mee. Ze gingen massaal historische romans en science-fiction schrijven, waarin de verhalen gelijkenissen hadden met de actuele politieke situatie. Zo konden ze tegen de autoriteiten dus altijd zeggen dat het allemaal surrealistische verzinsels waren.
Los Angeles
De mozaïek der mozaïeken #1
De gemeentekaart van Los Angeles is een van de meest onbegrijpelijke ter wereld. Overal zijn er corridors, enclaves en exclaves. Waarom? Voornamelijk het thema water. De gemeente LA is opgebouwd uit allerlei kleine plaatsen die zich bij LA hebben aangesloten om toegang te krijgen tot de watervoorziening. Plaatsen die alternatieven hadden, vonden het vaak niet zo nodig en bleven een eigen gemeente.
Denemarken
Noormandië
Normandië dankt zijn naam aan de vikingen, de "Noormannen".
Limburg
Maximale escalatie
In de Voerstreek, net ten zuiden van Maastricht, liepen de gemoederen over de taalkwestie zo hoog op dat in 1987 de nationale regering van België erover viel.
Italië
Brötzi Pötzi
Brad Pitt heeft een tatoeage van Ötzi de ijsmummie.
Hongarije
Orbán spoorbaan
De Vál-völgyi Kisvasút is een smalspoorbaan die met 2 miljoen aan Europese subsidie werd aangelegd in het dorpje Felcsút. Niet geheel toevallig het dorp waar Viktor Orbán opgroeide. Er wonen nog geen 2000 mensen en de spoorbaan wordt nauwelijks gebruikt. Orbán liet in Felscút ook een voetbalstadion bouwen, waar het dorp ruim twee keer in past. Orbán maakte van Felscút ook in één klap de gemeente met het hoogste gemiddelde inkomen.
Malawi
Macalawianoten
Malawi is een van de beste plekken van Afrika om macadamianoten te verbouwen. Het wordt gezien als een grote groeimarkt. De macadamianoot is overigens het enige succesvolle landbouwproduct dat oorspronkelijk uit Australië komt.
Haïti
Mooie vlag hebben jullie
Bij de Olympische Spelen kwamen Haïti en Liechtenstein erachter dat ze allebei dezelfde vlag hadden. Ze hebben na de Spelen allebei maar een logootje op hun vlag gezet.
Moldavië
Knutselprojectje
Stalin knipte een stukje Oekraïne los en voegde dat samen met het heroverde stuk van het vorstendom Moldavië, en voilà: de Moldavische Sovjetrepubliek was geboren. Het was nogal een experiment, dus Moldavië moest niet té veel zelfvertrouwen krijgen. Daarom pakte Stalin de Zwarte Zeekust van Moldavië af en gaf dat aan het betrouwbaardere Oekraïne. Daarom heeft Moldavië nu geen kust.
Fiji
Nieuwe vlag
Fiji was al een jaar of drie bezig met een nieuwe vlag. Minder Verenigd Koninkrijk en meer Fiji. Het werd maar uitgesteld en uitgesteld, en tot overmaat van ramp won Fiji in 2016 Olympisch Goud op de Rugby Sevens. De vlag werd ineens weer populair, en Fiji heeft inmiddels afgezien van de plannen voor een nieuwe vlag.
Friesland
Oranje beneden
"Fryslân Boppe!” betekent: “Friesland bovenaan”. Deze uitspraak gebruikt het Friese volk om hun trots over Friesland te uiten. De oorspronkelijke uitspraak is: “Fryslân Boppe, Hollân yn’e groppe” Dit betekent dat de Friese provincie bovenaan, de rest van Nederland in de greppel.
Algerije
Taalkundige erfenis
Wie de metrokaart van Algiers bekijkt, ziet dat de suburbane lijnen net als in Parijs worden verzorgd door de RER. Wij pleiten sindsdien ook voor een S-Bahn in Dar es Salaam.
El Salvador
El Capturador
President Nayib Bukele Ortez voert sinds enkele jaren een ongekend harde oorlog tegen het bendegeweld. Hij laat iedereen oppakken die ook maar ergens een linkje lijkt te hebben met de bendes. En dat zijn nogal wat mensen, in een land dat zo door bendes werd beheerst. Momenteel zit bijna 2% van de totale bevolking in de gevangenis.
Italië
Land der volksmenners
Er is geen EU-land waar populistische partijen zoveel zetels hebben als in Italië. Verdeeld over vier partijen hebben de populisten bij elkaar 58% van de zetels in handen (2022). Na Hongarije en Polen heeft radicaal-rechts ook nergens in de EU zoveel invloed als in Italië.
Gelderland
'Nijmeegse' Vierdaagse
De Vierdaagse is de grootste meerdaagse wandeltocht ter wereld. In de eerste editie in 1909 liep men vanuit verschillende plaatsen in Nederland naar… Breda. In 1910 bleek het organisatorisch niet zo handig om verschillende startpunten te hebben, dus startten alle lopers op één plek… Arnhem. In 1913 lag het eindpunt voor het eerst in Nijmegen en pas vanaf 1925 werd er ook in Nijmegen gestart.
Uruguay
Champampa
Uruguay is behalve Frankrijk het enige land dat officieel champagne mag maken. De reden? Uruguay was na de Tweede Wereldoorlog zo vriendelijk om een miljoenenschuld van Frankrijk kwijt te schelden. Dit was het wisselgeld.
New York City
The Big Apple
New York City dankt zijn belangrijkste bijnaam aan het paardenracen. In de jaren 1920 was die term synoniem voor ‘de grote klapper’, of ‘het echte werk’, doelend op de New Yorkse racebanen. Later groeide The Big Apple uit tot bijnaam van de gehele stad.
Noorwegen
Transparantie
Het salaris van elke inwoner van Noorwegen is openbaar. Vroeger stond het genoteerd in boeken die men in openbare bibliotheken kon raadplegen. Met de internetrevolutie is alles online komen te staan. Met één muisklik kon je direct het salaris van al je facebookcontacten inzien. Inmiddels ligt de drempel iets hoger: je moet inloggen met een soort DigiD en je kunt zien welke mensen jouw salaris hebben opgevraagd.
Friesland
Prullenbak
Jiskefet, van het programma, betekent prullenbak in het Fries.
Algerije
Zwartvoeten
De Franse kolonisten in Algerije werden ‘pied-noirs’ genoemd: zwartvoeten. Die naam had twee betekenissen. Voor Algerijnen waren het zwartvoeten, want zwarte laarzen. Voor Europeanen waren het zwartvoeten, verwijzend naar de bijna zwarte voeten als gevolg van een leven in de zon.
Flevoland
Cornelis Lelie
Heb je je ooit afgevraagd wat dat witte embleem is op de vlag van Flevoland? Het is het familiewapen, what’s in a name, van Cornelis Lely. Wel zo dankbaar voor alles wat hij heeft gedaan voor Flevoland.
Costa Rica
Zon, wind en water genoeg
Sinds enkele jaren draait Costa Rica gemiddeld zo'n 300 dagen per jaar op volledig hernieuwbare energie.
Bangladesh
Mini Bangladesh
Geen tijd om heel Bangladesh te bekijken? Geen probleem, ga dan naar Mini Bangladesh. Dat is een soort Madurodam, waar de belangrijkste gebouwen van het land zijn te bekijken.
Chili
Tandje erbij, jongens
Chili heeft op het moment van schrijven (2023) slechts 2 gouden medailles gehaald op de Olympische Spelen. In het klassement staan ze lager dan Kosovo, Zimbabwe en Mongolië. Die moeten dus even beter hun best doen.
Haïti
Olympische spelen 1976
Haïti deed mee aan de Spelen van 1976 in Montreal met 10 atletiek en 3 boksers. Het waren alleen allemaal amateurs, vrienden van dictator Baby Doc. Hij gunde ze een tripje naar Canada. Ze werden óveral laatste, met tijden waarvan sommige nog steeds te boek staan als slechtste resultaat aller tijden. Voorbeeld: de 10.000 meter. De winnaar liep hem in 28 minuten, de één na laatste liep 33 minuten en Haïti's Olmeus Charles kwam binnen na 42 minuten.
Oman
Das war einmal
Het beschermde leefgebied van de Arabische oryx in Oman werd het eerste UNESCO-werelderfgoed dat geschrapt werd van de lijst. De Omani vonden olie daar iets belangrijker dan natuurbescherming.
Limburg
Shopping 1
In een poging om toch nog iets van het centrum van industriestad Genk te maken, opende hier in 1968 het oudste overdekte winkelcentrum van België. Met de inspirerende naam Shopping 1. En jawel, later kwamen er ook nog Shopping 2 en een Shopping 3.
Limburg
Vloaai
Een van de oudste vermeldingen van vlaai dateert uit de 12e eeuw. Toen Godfried III van Leuven in de 12e eeuw de stad Sint-Truiden belegerde, boden de Truienaars hem een vlaai aan ter verzoening. Volgens de overlevering staakte de hertog toen zijn beleg en was de vlaai als vredesvoedsel geboren.
Griekenland
Lesbisch
Het woord lesbisch is afkomstig van het Griekse eiland Lesbos. Rond 600 voor christus woonde hier de vrouwelijke dichter Sappho, die openlijk schreef over zowel hetero- als homoseksuele relaties. Of ze zelf lesbisch was, wordt overigens betwist. Volgens de meeste bronnen was ze eerder biseksueel.
Liever alle feitjes op een rij? Klik dan hier.
Vriend van de show 🎙
Je kunt De Grote Podcastlas steunen als vriend van de show. Voor slechts 2,50 euro per maand of 27,50 per jaar kun je ons steunen om onze podcast te blijven maken.
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Luister op 👂
Je vindt onze podcast terug op onderstaande platformen
