Kroegfeitjes generator | De Grote Podcastlas

FEIT:

Bahama's

Bronzen rif

Het Andros Barrièrerif is het op twee na grootste barrièrerif ter wereld, na het Grote Barrièrerif en het Barrièrerif van Belize.

Papoea-Nieuw-Guinea

Nieuwe Kleine Podcastlas?

Bougainville is een eiland dat door een burgeroorlog en referendum waarschijnlijk voor 2027 onafhankelijk gaat worden. Een nieuwe aflevering waard?

Vanuatu

Million dollar point

Na WOII bleven de Amerikanen op Vanuatu achter met een heleboel (militair) materieel. Ze dachten dat de Fransen en Britten, de kolonisatoren, het wel voor een prikkie over wilden nemen. De Fransen en Britten weigerden, waarop de Amerikanen de hele voorraad maar in zee dumpten. Super.

Belarus

Bejaardensoos

De bevolking van Belarus krimpt sterk. Dat is het best voelbaar op het platteland, waar de jeugd ook nog eens wegtrekt naar de steden. In 1940 woonden er ongeveer 7 miljoen Belarussen op het platteland. Nu zijn dat er nog maar 2 miljoen. Het gemiddelde Belarussische dorp telt 89 inwoners, waarvan het merendeel boven de 65 is.

Pakistan

Putting the polis in necropolis

Net buiten Karachi vind je Makli Necropolis, misschien wel het grootste graf ter wereld qua aantallen. Naar schatting liggen hier meer dan een miljoen koningen, soefi-heiligen en geleerden, verspreid over 400 hectare, dat is twee keer Monaco aan begraafplaats. Joe.

Flevoland

Golden Urkring

Veel jongens op Urk krijgen een gouden oorbel met een plaatje rond hun tiende verjaardag. Vaak is het een schip, een zeemeermin, een vis of een kreeft. Maar het kan eigenlijk van alles zijn. De oorbel heeft van oudsher twee functies. Als een visserman kwam te verdrinken, en zijn lichaam spoelde aan, dan kon zijn familie met de waarde van zijn gouden oorbel zijn begrafenis betalen. En stel dat hij op een andere plek aanspoelde, dan was aan de insigne op de oorbel te herleiden waar hij vandaan kwam.

Kaapstad

Compagnietuin

Midden in het centrum van Kaapstad vind je het stadspark Company's Garden. Die werd in 1652 ingericht als landbouwakker voor de bevoorrading van VOC-schepen. Daardoor hebben ze allerlei gewassen verbouwd, en heeft het de biodiversiteit gekregen die het park nog altijd kenmerkt.

Gelderland

Grolle

Het biermerk Grolsch komt oorspronkelijk niet uit Twente, maar uit de Achterhoek. Niet Overijssels, maar Gelders dus. Grolsch is vernoemd naar Grolle: de lokale benaming voor het stadje Groenlo.

Flevoland

Dubai eat your heart out

De Flevopolder is het grootste kunstmatige eiland ter wereld.

Rome

Knipoog naar imperialistisch Italië

De eerste zwarte Afrikaanse sporter die goud haalde op de Olympische Spelen deed dat in 1960 in Rome. De Ethiopische Abebe Bikila won de marathon, op blote voeten. Uitgerekend in Italië, waar Ethiopië nog een koloniaal appeltje mee te schillen had.

Zimbabwe

Veeltaligheid

Zimbabwe heeft 16 officiële talen. Alleen Bolivia heeft er meer (37), maar daar zijn er een aantal van uitgestorven.

Egypte

De katten van Egypte

In 2021 vonden archeologen in Abydos waarschijnlijk de oudste grootschalige brouwerij ter wereld: acht units met elk veertig aardewerken vaten, samen goed voor bijna 23.000 liter bier. Het complex stamt vermoedelijk uit de tijd van koning Narmer en leverde bier voor koninklijke begrafenisrituelen. Bier was toen wat brood nu is. Op sommige grafmuren staat naast de stamboom zelfs de lokale brouwer afgebeeld. En al die gerst lag in silo's, wat een heerlijk maaltijdje is voor de muizen. Vandaar dat Egyptenaren volgens een van de theorieën zo vroeg katten begonnen te domesticeren. Tegen de wil van Hugo Noordman in.

Australië

Nationale symbool

De nationale symbolen van Australië zijn de emoe en de kangoeroe. Dieren die niet achteruit kunnen lopen. De Australiërs zeggen: wij bewegen altijd voorwaats, nooit achterwaarts.

Oeganda

Staak je zoektocht maar

Op zoek naar de bron van de Nijl? Houd óf Ethiopië aan (voor meeste watertoevoer), óf Oeganda (vanaf Victoriameer), óf Rwanda (verste toevoer stroomopwaarts). Hoef je niet lopend met een kapmes door de Afrikaanse bossen.

Zweden

Zolderkamerbedrijfje

De 17-jarige Ingvar Kamprad richtte in 1943 met wat geld dat hij van zijn vader kreeg voor zijn eindexamen het bedrijf IKEA op: afkorting van Ingvar Kamprad, Elmtaryd, Agunnaryd, de namen van zijn boerderij en zijn dorp. Dat dorp lag trouwens in de Zweedse regio Smaland, jonge ouders welbekend.

Myanmar

Theetje mineetje

In Myanmar eten ze Lahpet Thoke – oftewel theesalade genoemd. Dat zijn gefermenteerde of ingemaakte (groene of zwarte) theebladeren geserveerd met limoen, garnalen, tomaat, pinda's, bonen en andere smaakmakers. Daar drinken ze dan thee bij.

Servië

EXIT

Lang niet alle Serviërs waren het eens met de gewelddadige manier waarop Slobodan Milošević probeerde om Joegoslavië bij elkaar te houden. In 2000 leidden grootschalige studentenprotesten tot de oprichting van het EXIT Festival in Novi Sad. Een meerdaags muziekfestival dat in eerste instantie bedoeld was om de volkeren van de Balkan in vrede te verenigen.

VK: Engeland

The queen is dead, long live the king of Scotland!

De laatste Engelse koningin uit het huis Tudor was Elizabeth I. Haar bijnaam was de maagdelijke koningin. Je weet dus ook meteen waarom ze de laatste was. Voor de opvolger keek men in 1603 over de grens: koning Jacobus van de oude rivaal Schotland werd ook koning van Engeland. Daarmee is dus eigenlijk het Verenigd Koninkrijk begonnen.

Tadzjikistan

Met ov zonder

In Tadzjikistan is veel aandacht voor post-Sovjet nationaal besef. De nieuwste trend: Russische verwijzingen verwijderen uit achternamen. De president, Emomali Rahmon is geboren als Rahmonov. Veel Tadzjieken volgen.

Indonesië

Conferensi

De Conferentie van Bandung was de eerste wereldwijde conferentie van wat later officieel de Beweging van Niet-Gebonden Landen zou worden. In april 1955 kwamen in Bandung 29 landen uit Azië en Afrika samen. Samen waren ze goed voor 1,5 miljard mensen. Dat was toen 54% van de wereldbevolking.

Kameroen

Waka waka -> Zangalewa

Wie kent Waka Waka nog, het WK-openingslied in 2010? Men was boos omdat het een Colombiaanse zangeres, Shakira, was die dat nummer zong. Maar wist je dat Waka Waka eigenlijk een Afrikaans nummer is? Kameroens om precies te zijn. Van de band Zangalewa -> album Zangalewa -> nummer Zangalewa.

Oezbekistan

Bukharan Broadway

Er waren ooit 100.000 Joden in Oezbekistan, maar sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zijn die vooral gemigreerd naar Queens, New York, en om precies te zijn naar 108th street in Forest Hills. Bijnaam: Bukharan Broadway.

Australië

White Australia Policy

Australië voerde in de eerste helft een zeer racistisch migratiebeleid, door alleen witte west-Europeanen binnen te laten. Omdat huidskleur als selectiecriterium officieel niet was toegestaan, liet Australië migranten een taaltest doen in een west-Europese taal. De Tsjechische journalist Egon Erwin Kisch sprak 5 talen, maar kreeg van de autoriteiten een test in Schots Gaelic, zodat ze een reden hadden om hem af te wijzen.

Senegal

Mali-federatie

Senegal werd eenmaal onafhankelijk samen met Mali een land: de Mali-federatie. Het land heeft twee maanden bestaan. Toen scheidden hun wegen.

Paraguay

Flesdans

Tijdens een optreden van Paraguayaans polka - ja, dat bestaat echt - voert menig Paraguayaan de traditionele flesdans op. Men danst met flessen op het hoofd. Gestapeld. Het record staat op 18 flessen!

Beijing

CCTV

Rem Koolhaas ontwierp het iconische hoofdkantoor van de Chinese Staatstelevisiemaatschappij, afgekort CCTV. Ironische naam voor de staatstelevisie in een land met honderden miljoenen surveillancecamera's.

Noord-Holland

Poldertsarina

Anna Paulowna - ofwel Anna Pavlovna - de naamgever van de Anna Paulownapolder en gelijknamige hoofdplaats, was vooral ook grootvorstin van Rusland én negen jaar lang koningin van Nederland. De polder werd drooggelegd tijdens haar regeringsperiode. Vandaar de vernoeming.

Bosnië-Herzegovina

Herinnering

In Sarajevo wordt de herinnering aan de burgeroorlog in leven gehouden. Schade die mortieren hebben aangericht aan het straatwerk is opgevuld met rode hars: deze herdenkingsplekken worden de 'rozen van Sarajevo' genoemd. Ook is er een bunkerhostel, waar je kunt overnachten zoals burgers van Sarajevo dat deden tijdens de oorlog. De tunnel onder het vliegveld, die het omsingelde Sarajevo verbond met het vrije Bosnië, is nu een museum.

Friesland

Wêr bisto

Met dit nummer bestormde Twarres in 2001 de hitlijsten. Het werd de eerste Friestalige nummer 1-hit in Nederland én Vlaanderen.

Nepal

Paralelle koning

In 1846 raakte de koning (de Shah) de daadwerkelijke macht kwijt aan de premier (de Rana). Die maakten het premierschap erfelijk. Een soort parallel koningshuis dus. De koning helemaal afzetten was geen optie, want die werd door de bevolking gezien als een reïncarnatie van Vishnoe, dus dat zou gezeik opleveren.

Nauru

Aardig palmares

Gewichtheffer Marcus Stephen is de beste sporter die Nauru ooit heeft gehad. Hij is zevenvoudig gouden medaillewinnaar op de gemenebestspelen en wilde in 1992 naar de Olympische Spelen, maar toen had Nauru nog geen Olympisch comité. En dus deed hij toen maar mee namens Samoa. Vanaf 1996 kon hij uitkomen voor Nauru. Na zijn carrière werd hij in 2007 president van het land.

Australië

Australië kent vele talen

Australië is linguïstisch gezien een van de meest diverse landen ter wereld. Het land kent zo'n 250 talen, waarvan de meeste piepkleine Aboriginal-talen zijn. Onder die talen bevinden zich ook isolaten, die geen banden hebben met enige andere taal.

Sardinië

Sarduurië

Costa Smeralda is een van de duurste plekken van heel Europa. Je vindt er azuurblauwe zee, prachtige stranden, Balenciaga, Botox en een paar van de duurste villa's van de wereld.

België

Bij de Beurs crashen

In de middeleeuwen stond in Brugge een herberg waar Italiaanse geldbemiddelaars samenkwamen om te handelen. Deze herberg was van de Belgische familie Van der Burse. Hier komt de term 'beurs' vandaan zoals we die vandaag kennen.

IJsland

Later Denemarken

Denemarken en IJsland werden in het begin van de Tweede Wereldoorlog allebei bezet: Denemarken door de Duitsers, IJsland door de Britten. De IJslanders hebben handig gebruik gemaakt van die situatie door zich onafhankelijk te verklaren van het koninkrijk Denemarken, tot ontsteltenis van de regering in Kopenhagen. IJsland behoort daarmee tot de weinige landen die tijdens de Tweede Wereldoorlog onafhankelijk werden.

Rome

Wiskundige vitaminen

De romanesco - de groente - is een fractal: wanneer je in- en uitzoomt bestaat hij uit telkens dezelfde patronen op verschillende schaalniveaus. Knopjes vormen stronkjes volgens de wildste wiskundige patronen. De hele opbouw van de groente volgt de fibonacci-reeks, wat betekent dat elk stronkje uit net zo veel knopjes bestaat als de twee naastgelegen binnenste stronkjes bij elkaar. Dit patroon vind je ook in zonnebloemen.

Seoul

Zwaarbevochten

De Koreaanse oorlog was de eerste plek waar de koude oorlog heet werd. Heel heet. Het slachtofferaantal per vierkante kilometer slagveld was gigantisch: ongeveer tien keer zo hoog als in de Eerste Wereldoorlog, en twintig keer zo hoog als in de Tweede Wereldoorlog. Seoul lag vol in de vuurlinie en viel tot vier keer toe in andere handen.

Libanon

Totale verwoesting

In 2020 ontplofte in de haven van Beiroet 2.750 ton ammoniumnitraat, jaren eerder achtergelaten door een gestrand schip en onveilig opgeborgen. Het leidde tot de grootste niet-nucleaire explosie van de 21e eeuw. Het veroorzaakte een aardbeving van 3,3 op de momentmagnitudeschaal. Er vielen honderden doden en naar schatting raakten ruim 250.000 inwoners dakloos door schade aan hun huizen. Ter vergelijking: bij de vuurwerkramp in Enschede raakten 'slechts' 1.250 mensen dakloos, ook al vond die midden in een woonwijk plaats.

Brazilië

Nederlands Brazilië

Nederland is 24 jaar (1630-1654) kolonisator geweest van Brazilië. De hoofdstad van Nederlands-Brazilië, ook wel Nieuw-Holland, was Mauritsstad. Die stad kennen we nu als Recife.

Canada

Oh Dorpjesland

In 1535 vertelden twee inheemse jongeren de Franse ontdekkingsreiziger Jacques Cartier over de route naar Kanata. Ze verwezen eigenlijk naar het dorp Stadacona. Bij gebrek aan een andere naam gebruikte Cartier het woord "Canada" om niet alleen het dorp te beschrijven, maar het hele gebied.

Noord-Brabant

Voorbarig

In 2006 werd op grootse wijze het 900-jarig bestaan van Brabant gevierd. Het ziet er naar uit dat ze dat in 2083 nog eens dunnetjes over mogen doen. Er zijn namelijk hele sterke aanwijzingen dat je eigenlijk pas in 1183 kon spreken van het hertogdom Brabant. Dat is namelijk de eerste keer dat de heersende vorst zich hertog van Brabant ging noemen.

Ghana

Absurd

Ferdie Adoboe (niet te verwarren met de minder geslaagde Ghanees Freddy Ady) is houder van twee absurde wereldrecords. De eerste op de 100 meter achteruitrennen, in een verbluffende tijd van 13,6 seconden. En de tweede op het onderdeel snelhooghouden, waarbij hij in een halve minuut een voetbal 144 hooghoudt.

El Salvador

El Valle de las Hamacas

Sinds de 19e eeuw is San Salvador meermaals bijna volledig van de kaart geveegd. Zo vaak en zo zwaar dat de oorspronkelijke bevolking het gebied “de vallei van de hangmatten” noemt, omdat een hangmat meebeweegt met de aarde en dus beter bestand zou zijn tegen aardbevingen dan huizen.

Maleisië

Malauwsië

Maleisië ligt zo goed als op de evenaar. Het is er dus het hele jaar warm. Toch is de hoogst gemeten temperatuur ooit er 40,1 graden. Dat is kouder dan ons hitterecord van 40,7 graden in 2019.

Limburg

Klein Italië

De mijnbouw heeft Genk in de 20e eeuw geen windeieren gelegd. De bevolking vertienvoudigde tussen 1920 en 1960. Meer dan de helft van de huidige inwoners heeft een migratie-achtergrond. Italianen spannen de kroon: één op de zeven Genkenaren heeft Italiaanse afkomst.

Thailand

Land of little smiles

Sinds het herstel van de democratie in 1976 is Thailand allesbehalve stabiel geweest. Als je verkiezingen wint, is het maar de vraag of je ze ook hebt gewonnen. Het constitutionele hof heeft namelijk sinds 2006 maar liefst 34 politieke partijen verboden.

IJsland

IJslandse bananen

Voor de productie van aluminium is op IJsland enorm veel elektriciteit nodig. Tel daarbij de energiebehoefte van de bevolking in koude winters, en daardoor wedijvert IJsland met Qatar om de titel grootste energieconsumptie per hoofd van de bevolking. Maar dan als een van de weinige landen ter wereld 100% hernieuwbaar dankzij waterkracht en aardwarmte, dat is in Qatar wel even anders. Ze zetten het overschot aan energie zelfs in voor de teelt van bananen in kassen.

Guinee-Bissau

BMI

Guinee-Bissau heeft de pech dat de beste voetballers in de diaspora leven, en uitkomen voor andere landen. Zoals Patrice Evra en Ansu Fati. De Nederlandse duit in dit zakje? Niemand minder dan Bruno Martins-Indi!

Slowakije

Drielandenhoofdstad

Bratislava is de enige hoofdstad die grenst aan twee andere landen.

Portugal

Overzeese hoofdstad

Toen Napoleon Lissabon bezette, werd Rio de Janeiro de nieuwe hoofdstad van het Portugese rijk. Dit bleef het tot de onafhankelijkheid van Brazilië.

Oezbekistan

Kookexecutie

Wijlen president Karimov had geen genade voor moslimextremisten. Terreurverdachten werden zelfs doodgekookt. In de Middeleeuwen zeker? Neehoor, Karimov was tot 2016 aan de macht.

Luxemburg

Financiële lifehack (niet doorvertellen)

De provincie Luxemburg staat qua rijkdom in de middenmoot van de Belgische provincies, maar van de tien rijkste gemeenten van België liggen er zes in Luxemburg. Zou het iets te maken hebben met hun buurland Luxemburg?

Chili

Ivan de Vindingrijke

Iván Zamorano, superspits met bijnaam ‘Iván de Verschrikkelijke’, dreigde bij Internazionale zijn felbegeerde rugnummer 9 kwijt te raken. Wat deed hij? Hij koos voor nummer 18, met een plusje tussen de 1 en de 8.

Ghana

Bergloos

Ongeveer 95% van het land ligt lager dan 300 meter. De hoogste berg ligt op de grens met Togo en kijkt uit over allemaal hogere bergen in Togo.

Iran

Perzisch sapje

Shiraz was ooit het hart van de Iraanse wijnproductie, met lofzangen van dichter Hafez en verhalen over de syrah-druif die vanuit hier naar Europa zou zijn gesmokkeld. Maar wat blijkt? Genetisch onderzoek wijst uit dat de druif uit twee Franse rassen komt. Toch noemen Australiërs hun wijn nog steeds Shiraz. Dus ja, het is Iraans… maar ook weer niet. Doe ermee wat je wil.

Oostenrijk

Het waren twee fantastische dagen

Arthur Seyss-Inquart is met twee dagen de kortst dienende Bondskanselier die Oostenrijk ooit heeft gehad. De nationaalsocialist realiseerde direct na zijn aantreden in 1938 de Anschluss, waarna zijn functie kwam te vervallen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij Rijkscommissaris van het bezette Nederland.

Oman

Das war einmal

Het beschermde leefgebied van de Arabische oryx in Oman werd het eerste UNESCO-werelderfgoed dat geschrapt werd van de lijst. De Omani vonden olie daar iets belangrijker dan natuurbescherming.

Zambia

Vierlandenbrug

Het nét-niet-vierlandenpunt tussen Zambia, Zimbabwe, Botswana en Namibië, levert Zambia een rechtstreekse verbinding met Botswana op. De brug over de Zambezi moesten ze hiervoor wel in een bocht aanleggen, om te voorkomen dat ze het territorium van Namibië en Zimbabwe schenden.

Brussel

Je ne comprends pas

Brussel is in twee eeuwen tijd sterk verfranst, door immigratie van Walen en door langdurige discriminatie van Nederlandstaligen door de hoofdzakelijk Franstalige bovenklasse. Bijvoorbeeld tijdens de lokettenkwestie, in de gemeente Schaarbeek. De burgemeester besloot daar in 1971 dat Nederlandstaligen in het gemeentehuis nog maar bij één van de velen loket terecht konden, terwijl in de wet was vastgelegd dat voorzieningen tweetalig moesten zijn.

Papoea-Nieuw-Guinea

Monsieur Cannibale

Papoea's zijn kannibalen, toch? Nou... Er is spaarzaam bewijs dat kannibalisme op hele kleine schaal voorkwam bij een beperkt aantal groepen op Nieuw-Guinea. Maar de mythe is veel groter dan de werkelijkheid. Dat komt vooral door hoe de koloniale machten de verhalen over kannibalisme gebruikten om inheemse volkeren als minderwaardig te bestempelen. Hiermee verdedigden ze hun eigen barbaarse praktijken jegens deze volkeren.

New York City

De Amerikaanse Soldaat van Oranje

The Phantom of the Opera draait al sinds 26 januari 1988 op Broadway en heeft al 12.830 optredens achter de rug.

Soedan

"Maar hij heeft zulke goede wegen gebouwd"

Osama Bin Laden heeft tussen 1991 en 1995 een behoorlijk aantal wegen, ziekenhuizen en scholen gebouwd in Soedan om zijn visie op de Islam te propageren in Soedan.

Rome

In het Italiaans zit er geen woord Spaans bij

De Scalinata della Trinità dei Monti hebben 135 treden. Ze werden ooit gebouwd omdat de Fransen betere toegang wilden tot het lagere gedeelte van de stad. Die trappen kwamen uit bij Piazza di Spagna, waar de Spaanse ambassade aan het Vaticaan zat, en daar zijn de trappen in veel andere talen naar vernoemd.

Beijing

Matroesjkastad

Beijing is heel hiërarchisch gebouwd, met verschillende rechthoekige delen, allemaal ommuurd en vaak ook omsloten door water. In het midden de Verboden Stad; daaromheen de keizerlijke stad (ook verboden gebied voor buitenstaanders); daar weer omheen de binnenstad; en ten zuiden daarvan de buitenstad, die in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden óók ommuurd was. Succes met je invasie.

Detroit

Coney Island

In Detroit kun je niet om de Coney Island restaurants heen, waar ze onder andere de fameuze Coney Island hot dog serveren. Een hele New Yorkse naam voor een Detroitse specialiteit. Hij dankt zijn naam aan het feit dat Griekse immigranten de hot dog leerden kennen op het strand van Coney Island na aankomst in New York, en er later in Detroit hun eigen variant op maakten.

Estland

Animistische renaissance

Estland werd in de Middeleeuwen succesvol gekerstend, maar is tegenwoordig een van de meest seculiere landen ter wereld. Er zijn tegenwoordig zelfs weer meer mensen die geloven dat bomen een ziel hebben, dan dat er in god geloven. Ze claimen wel nog samen met Letland de eerste kerstboom ter wereld te hebben opgericht. Een kerstboom met ziel dus.

Ghana

Voltameer meer meer

Het Voltameer is het grootste kunstmatige meer ter wereld en beslaat maar liefst 3,6% van de oppervlakte van Ghana. Sterker nog, je kunt er Luxemburg drie keer in kwijt. En dan hou je nog ruimte over voor Kiribati.

Mexico-Stad

Prestatiebevorderend?

De Olympische Spelen van 1968 in Mexico-Stad waren de eerste Spelen waarbij dopingcontroles plaatsvonden. De eerste atleet die tegen de lamp liep, was een Zweed die te diep in het glaasje had gekeken.

Liechtenstein

Heilig Rooms overblijfseltje

Het Heilige Roomse Rijk van Karel de Grote was een lappendeken van 343 lapjes. Liechtenstein is het enige lapje dat overleefd heeft als zelfstandige staat. De rest is opgegaan in grotere landen.

New York City

The Big Apple

New York City dankt zijn belangrijkste bijnaam aan het paardenracen. In de jaren 1920 was die term synoniem voor ‘de grote klapper’, of ‘het echte werk’, doelend op de New Yorkse racebanen. Later groeide The Big Apple uit tot bijnaam van de gehele stad.

Nepal

Kapsalon

In Nepal is de kapsalon mateloos populair. Door Nederlandse toeristen geïntroduceerd in de culinaire scene van Kathmandu, en nu te vinden op menig menukaart.

Iran

Sweet 2500

In 1979 wilde sjah Mohammed Reza Pahlavi een feestje vieren. Het werd het duurste feest in de geschiedenis. Hij liet ruïnestad Persepolis omtoveren tot feestlocatie, met boulevards en tuinen. Uit Spanje haalde hij 50.000 mussen, uit Frankrijk 100 vrachtvliegtuigen met wijnen en eten. De hele wereld mocht komen, behalve de Iraniërs.

Ghana

Onschuldig handelspostje

Het kasteel van Elmina is het oudste Europese gebouw in sub-Sahara-Afrika dat nog bestaat. Het transformeerde van goudhandelpost tot het centrum van de transatlantische slavenhandel.

Groningen

Volle bak Donar

Groningen heeft de grootste zaalsportclub van Nederland qua publiek. Gemiddeld trekken de Groningen Basketballegendes van Donar zo'n 3200 mensen per wedstrijd. In een zaaltje dus he.

Cyprus

Levend fossiel

Op twee soorten spitsmuizen na, is de Cypriotische muis het enige endemische zoogdier dat nog voorkomt op de eilanden van de Middellandse Zee. Het is wél het enige nog levende endemische knaagdier op die eilanden en daarmee een levend fossiel, want die spitsmuizen zijn blijkbaar geen knaagdieren maar insecteneters.

San Marino

Snel, sneller, snelst

Ondanks de bedenkelijke reputatie als voetballand, had San Marino lange tijd het record voor de snelste goal in een WK-campagne. In 1993 lag de bal na 8,3 seconden in het net, nota bene tegen Engeland. Ze verloren daarna wel met 1-7. In 2016 heeft België het record overgenomen: die scoorden nog 0,2 seconden sneller, tegen Gibraltar.

Argentinië

De slechtste 20e eeuw-award gaat naar…

In 1913 behoorde Argentinië per hoofd van de bevolking tot de tien rijkste staten ter wereld. Sindsdien is het negen keer failliet gegaan en is de economie een grote bende.

Mozambique

Africa is a country

De film Blood Diamant met Leonardo di Caprio is opgenomen in Mozambique. Boeiend dat het verhaal zich 6.000 kilometer verderop afspeelt, in Sierra Leone.

Zuid-Afrika

Nederlands uit 1700

Hier wat mooie Afrikaanse woorden. Amperbroekkie: String. Verkleurmannetjie: Kameleon. Hysbak: Lift. Muurprop: Stopcontact. Yuppiegriep: Burn-out. Holrol: WC-rol. Brandbeksous: Pittige saus. Stokkielekker: Lolly.

Tonga

Dubbelganger

Als je goed kijkt, zie je nogal wat gelijkenissen tussen de Tongaanse vlag en het Rode Kruis. Ze hadden ooit dezelfde vlag, maar die heeft Tonga toch maar aangepast omdat het niet heel handig was.

Zweden

Je kunt elke złoty maar één keer uitgeven

ABBA was zó populair dat er een miljoen exemplaren van The Album verkocht werden. Tijdens de Koude Oorlog. Met de import van de albums was Polen in één klap door zijn buitenlandse valutareserves heen.

Mallorca

Vijftien miljoen verbrande mensen

Geen Europees eiland krijgt zoveel toeristen over de vloer als Mallorca: tegen de 15 miljoen mensen, op een bevolking van nog geen miljoen. Het vliegveld van Palma is na Madrid en Barcelona het drukste vliegveld van Spanje.

Armenië

Politieke vlag

De vlag van de republiek Nagorno-Karabach is behoorlijk politiek. Het is eigenlijk de Armeense vlag met een afgescheiden deel dat de republiek voor moet stellen.

Noord-Korea

Skuld

Zweden was in de jaren ‘70 het eerste westerse land met een ambassade in Pyongyang. Ze verkochten 1000 Volvo's aan Noord-Korea als blijk van goede wil, maar Noord-Korea betaalde hier nooit voor. Het schijnt dat Stockholm nog steeds twee keer per jaar een betalingsherinnering stuurt naar Pyongyang.

Sardinië

One day I'll be King

Sardinië was voor de Italiaanse eenwording onderdeel van het Koninkrijk Sardinië. Onderdeel ja, want het zwaartepunt van dat koninkrijk was niet Sardinië zelf, maar de regio Piëmonte op het vasteland. Hoofdstad was dan ook niet Cagliari, maar Turijn. Hoe dan? Het Hertogdom Savoye, waar Piëmonte onder viel, kreeg begin 18e eeuw Sardinië in de schoot geworpen. Dat was al een koninkrijk, dus door de naam Koninkrijk Sardinië op hun hele grondgebied te plakken, mochten de hertogen zich voortaan koning noemen. En dat wil je natuurlijk.

Egypte

Het heet mythologie met een reden

Net als de Griekse mythologie zit de Egyptische mythologie vol onderlinge strijd en sterke verhalen. Zo vermoordde Seth ooit zijn broer Osiris en sneed hem in stukken. Hun zus Isis, en dus tevens echtgenoot van Osiris, zocht zijn lichaam weer bij elkaar en vond alles behalve zijn geslachtsdeel, dat opgeslokt was door een vis. Ze maakte het geslachtsdeel na van klei, gebruikte dat als dildo en werd daarvan zwanger. Uit die zwangerschap werd Horus geboren. Juist.

Japan

Subduceer jij of ik?

Ten zuiden van Japan duikt de Pacifische plaat onder de Filipijnse plaat. Het bijzondere aan deze subductiezone is dat de platen allebei oceanisch zijn én allebei dezelfde kant op bewegen. Maar omdat de Pacifische plaat sneller beweegt, haalt die de Filipijnse plaat als het ware in. De Pacifische plaat is ouder en zwaarder en duikt daardoor onder de Filipijnse plaat.

Bahrein

Schat, rij jij effe?

Bahrein en Saoedi-Arabië zijn verbonden door de Koning Fahddijk: 25 kilometer aan dammen en bruggen die de twee landen met elkaar verbinden, gebouwd door ons eigen Ballast Nedam. Toen autorijden voor vrouwen nog verboden was in Saoedi-Arabië, was dit de enige brug ter wereld waar vrouwen halverwege het stuur moesten afgeven aan een man.

Australië

Geen bochten naar Perth

De treinrit Perth-Adelaide gaat via de Trans-Australian Railway, met het langste stuk zonder bochten ter wereld: 478km. Pak je de auto, dan rijd je over een kaarsrechte snelweg. Er is onder meer een stuk van 240 kilometer met maar één bocht.

Egypte

Toetanchamon, I presume?

In 1922 werd het graf van Toetanchamon opgegraven door de Brit Howard Carter. Een koloniale vondst zoals velen. De Egyptenaren waren al wel dusdanig autonoom dat ze de volledige schat binnen de landsgrenzen wisten te houden. Nu is het te zien in het gigantische Grand Egyptian Museum, een van de twee megamusea die Egypte geopend heeft in de afgelopen vijf jaar.

Belarus

Zeg nooit nooit

De regering van het onafhankelijke land Belarus werd in 1919 verjaagd toen de Sovjets het overnamen. Ze gingen in ballingschap in andere landen en hun nazaten zijn dat nog steeds. Het is de oudste regering in ballingschap ter wereld. Als ze ooit terugkomen om de macht op te eisen staan wij klaar met een filmploeg en een Netflix-contract.

Duitsland

Treppenwitz

De Duitse taal staat bekend om haar originele woorden. Een treppenwitz, 'trappengrapje', is bijvoorbeeld de omschrijving van een gevat antwoord waar je nét te laat op komt. Je loopt spreekwoordelijk alweer in het trappenhuis terug van je gesprek, en dan bedenk je je grapje pas.

Kaapstad

Lekker wildkamperen bru

De basis voor de stichting van Kaapstad werd gelegd toen een Nederlands schip op de terugweg uit Indië schipbreuk leed in de Tafelbaai. 62 mannen bleven achter en woonden bijna een jaar op het strand, tot ze werden opgepikt door een nieuw schip. Enkelen bleven achter en stichtten een permanent bevoorradingsstation, inclusief het fort dat we nu kennen als Kasteel de Goede Hoop.

Cambodja

Tonlé Sapmeer of minder

In Cambodja heb je het Tonlé Sapmeer, dat het grootste zoetwatermeer is in Zuidoost-Azië. In het droge seizoen is het zo'n 2.600 vierkante kilometer groot. Dan stroomt het water af richting de Mekong. Maar wanneer het regenseizoen is, stijgt de waterstand in de Mekong zo extreem, dat het water de andere kant op gaat. Dan kan het meer zo'n 16.000 vierkante kilometer groot zijn.

Utrecht

De Utrechtse Banksy

Kijk naar blinde muren en elektriciteitshuisjes in Utrecht en het zal niet lang duren voordat je 'm spot: de kenmerkende kabouter die het handelsmerk is van een Utrechtse graffiti-artiest. Wie erachter zit, is voor het grote publiek nog altijd een groot mysterie.

Togo

Slagtandhandel

In Togo zijn vrijwel geen olifanten meer over, vanwege de handel in ivoor. In 2015 nog werd er in Lomé een grote lading slagtanden onderschept. Het waren er ongeveer 1600, dus er zijn 800 olifanten voor omgelegd. Ze wogen in totaal 4000 kilo. Er was in Afrika nog nooit zo'n grote lading onderschept.

Argentinië

First

In 1917 werd de Argentijnse film El Apóstol de eerste geanimeerde bioscoopfilm ter wereld. Het was een stopmotion waarbij ze gebruikmaakten van uitgesneden figuurtjes.

Irak

Oliedinars

De olieprijs steeg tijdens de oliecrisis in de jaren '70 zo snel, dat de Iraakse inkomsten stegen van 600 miljoen dollar in 1972 naar 26,5 miljard dollar in 1980. Nu snap je ook waarom Saddam zo'n enorm sterk leger kon bouwen. En je snapt inmiddels ook wel waarom het westen altijd zoveel politieke interesse heeft gehad in Irak.

Bahama's

Willemstad maar dan anders

De Bahama’s waren van Engeland, maar die kregen in de 17e eeuw een Nederlandse koning: Willem III. Als eerbetoon aan hem werd de hoofdstad van de Bahama’s gewijzigd van Charles Town naar Nassau. Oranje tintje!

Moskou

Bolshoi Imperiya

De vorming van de Sovjet-Unie werd in 1922 beklonken in het Bolsjojtheater.

Genereer feitje

Liever alle feitjes op een rij? Klik dan hier.

FEIT:

Vriend van de show 🎙

Luister op 👂