Kroegfeitjes generator | De Grote Podcastlas

FEIT:

Nepal

Geboeddhaplaats

Siddharta Gautama was een prins die werd geboren in Lumbini, Nepal. Hij ontsnapte, bereikte door meditatie de staat van verlichting en werd de eerste boeddha. Hij is dus de grondlegger van het boeddhisme.

Italië

Neapolis

Veel Zuid-Italiaanse steden zijn gesticht door de Grieken. De grootste: Neapolis - Nieuwstad -, een soort uitbreidingswijk van een andere stad die we nu niet meer kennen. We kennen deze nieuwbouwwijk nu als Napels.

Jemen

Mokha

Associeer je Jemen met koffie? Niet? Bedenk dan even: Mokka is een havenstad in Jemen, en het land geldt als het eerste land waar koffie gecultiveerd, gebrouwen en verhandeld werd.

Los Angeles

Over hun piek?

In de jaren 2021-2024 was er geen Amerikaanse county waarvan de bevolking zo hard kromp als die van Los Angeles. De bevolking is in die jaren afgenomen met 200.000 mensen.

Niger

Veel broertjes en zusjes

Nergens ter wereld krijgt een vrouw gemiddeld zo veel kinderen als in Niger: 6,6 kinderen per vrouw. De mediane leeftijd is 15 jaar en dat maakt Niger zowel het land met de grootste natuurlijke bevolkingsgroei als het land met de jongste bevolking ter wereld. In Niger moet je trouwens 23 zijn om een auto te mogen besturen. Dat is dan weer de hoogste leeftijd ter wereld. Bijna niemand mag dus autorijden.

Democratische Republiek Congo

Nyiragongo

De zeer actieve vulkaan de Nyiragongo is ook de thuisbasis van het grootste permanente lavameer ter wereld.

Zambia

Beyond boterhamworst

Een typische Zambiaanse snack is Chikanda: gemalen wortels van orchydeeen, vermengd met pinda en chili. Na het koken krijgt het een hele vlezige textuur en wordt daarom vaak Afrikaanse boterhamworst genoemd. Binnenkort in het schap met vleesvervangers?

Roemenië

Het Parijs van alles

Eet een baguette, heb cafés en bezit het liefst een slingerende rivier. Voilà, je bent het Parijs van het Oosten. Boekarest claimt die titel, samen met minstens 15 andere steden. Onder meer Beirut, Shanghai, Warschau en Lahore doen een gooi naar de titel.

Eilanden: Sicilië

Vaak, vaker, vaakst

De Etna kan tientallen keren per jaar uitbarsten en is daarmee de actiefste vulkaan ter wereld, na? De Stromboli, een van de Eolische eilanden ten noorden van Sicilië. Die barst gemiddeld elke 40 minuten uit. Een geiser kan er een puntje aan zuigen. Een van die andere Eolische eilanden is trouwens Vulcano, naamgever van het fenomeen.

Polen

Polen uit Opole

In de afgelopen 30 jaar hebben 250.000 Polen zich in Nederland gevestigd. De belangrijkste vertrekregio was het gebied rond Opole, in het zuiden van Polen. Daar hadden veel mensen een Pools én een Duits paspoort aan de geschiedenis te danken, en konden ze dus al voordat Polen toetrad tot de Schengenzone naar Nederland om te werken. Nederlandse uitzendbureautjes schoten hier als paddenstoelen uit de lucht, en het Nederlandse woord uitzendbureau is in Opole helemaal opgenomen in de taal en heeft het Poolse woord volledig verdrongen.

Mumbai

XXL-Wilhelminapark

Een van de allergrootste parken binnen de grenzen van een stad ter wereld is Sanjay Gandhi National Park. Ongeveer anderhalf keer Nationaal Park De Hoge Veluwe, of 1.155 keer Wilhelminapark in Utrecht. Hier heb je dus luipaarden.

Bahama's

Vliegvelden als bushaltes

De luchtvaartinfrastructuur op de Bahama's is extreem fijnmazig. Wij telden 61 vliegvelden, sommigen op piepkleine eilandjes. De meeste vliegvelden worden niet bediend door commerciële vluchten, maar wel door privéjets van alle rijke Amerikanen, Canadezen en Britten die van hun poen genieten op de Bahama's.

Peru

Schaapkamelen

Wie Peru zegt, zegt lama's. Maar wist je dat lama's familie zijn van de kameel en daarom ook wel schaapkamelen worden genoemd? Er zijn vier soorten lama's: twee wilde soorten (de vicuña (het nationale dier) en de guanaco) en twee gedomesticeerde soorten (de alpaca en de lama).

San Marino

Zero points

Bij gebrek aan talent van eigen bodem vaardigt San Marino vooral buitenlanders af op het Eurovisie Songfestival. Valentina Monetta was in 2017 de laatste San Marinese die namens het land op het Eurovisie Songfestival stond. Sindsdien stuurden ze Turken, Italianen, een Maltese, een Duitse, en in 2024 zelfs een Spaanse rockband, met een liedje in het Spaans. Ja, zo werkt het niet he.

Waals-Brabant

Nieuw-Leuven

Toen de Franstalige afdeling van de Universiteit Leuven moest verhuizen naar Wallonië, bouwden ze er een hele nieuwe stad voor: Louvain-La-Neuve. De boeken van de universiteitsbibliotheek werden, op zijn Belgisch, verdeeld over de Vlaamse en Waalse tak. En dat deden ze op plaatsingsnummer: de even nummers vind je in Wallonië, de oneven in Vlaanderen.

Moldavië

Het Land van Ooit: de Sovjet-editie

Ongeveer eenderde van de buitenlandse toeristen die Moldavië bezoeken, gaat ook even langs in Transnistrië. De afgesplitste regio die vooral fungeert als tijdcapsule van de Sovjettijd.

Guinee-Bissau

Lekker verschansen in de mangrove

Twee tot drie ton cocaïne passeert Guinee-Bissau, per maand. De straatwaarde daarvan is groter dan het maandelijkse BNP van Guinee-Bissau.

Ivoorkust

Langue de la rue

Wij zijn altijd fan van creoolse talen, en van het Nouchi al helemaal. De taal is recent ontstaan onder jongeren in Abidjan. Het Frans is de basis, maar Nouchi omarmt woorden uit allerlei talen. Via open source werkt de jeugd van Abidjan op hun mobieltjes aan een woordenboek dat steeds evolueert. Magnifique!

Kirgizië

Balkon van de wereld

Je kunt Kirigizië gerust tot de uitlopers van de Himalaya rekenen. Qua hoogte doen de Kirigizische bergen er ook weinig voor onder. Je vindt er bijvoorbeeld de noordelijkste zevenduizender ter wereld.

Nepal

Dolksteek

De Nepalese Congrespartij verjaagde in de jaren '50 de Rana (de premier) en gaf de Shah (de koning) de macht weer in handen. Die was alleen niet zo gecharmeerd van de democratiseringspogingen van die partij. Hij zei dankjewel, maar verbood daarna de partij en maakte van Nepal weer een absolute monarchie.

Egypte

Arabische hoogvliegers

Saoedi-Arabië, Egypte en Marokko vormen de top 3 van landen met de grootste toeristische groei tussen 2019 en 2025. In Egypte zie je dat onder andere aan het feit dat Hurghada qua aantallen passagiers het vijfde vliegveld van Afrika heeft.

Mozambique

oaiue

Jahoor! De enige landsnaam ter wereld waarin alle klinkers precies één keer voorkomen.

Liechtenstein

Landlease

In 2011 kon je heel Liechtenstein een nachtje huren op Airbnb. Het kostte je 70.000 dollar en daarvoor kreeg je de symbolische sleutel van het land, natuurlijk een wijnproeverij bij de vorst en een hotel waar je met 150 man kon slapen.

India

Hindoe-is het?

80% van de Indiërs hangt enige vorm van het Hindoeïsme aan, de oudste nog levende religie ter wereld, zonder oprichter, centrale figuur of centrale autoriteit en met miljoenen goden. Of gewoon maar drie.

Limburg

Zoervleesj

Zuur vlees is een typisch Limburgs gerecht van gestoofd paardenvlees, gemarineerd in azijn. Het is alleen niet zuur, maar zoet, want er wordt een hele berg peperkoek en stroop aan toegevoegd.

Parijs

1973

Ben je geboren in het jaar 1973? Dan kom je uit hetzelfde jaar als de Tour Montparnasse, het Sydney Opera House, het WTC van New York City, én Hoog Catharijne. Een architectonisch jaar waar veel mensen met gemengde gevoelens op terugkijken.

Kazachstan

Het Aralmeer, een van 's werelds grootste ecologische rampen

Het Aralmeer, ooit twee keer zo groot als België, is voor 90% opgedroogd. De Sovjets besloten dat het een goed idee was om in Oezbekistan katoen te gaan telen en om daar een hoop rivieren voor af te tappen.

Letland

Karwijzaad

Als je naar Letland gaat, kun je maar beter van karwijzaad houden. Dat zit echt óveral in: van speka piragi (deegballetjes met spek en ui), tot sklandrausis (pasteitje met wortel en aardappel) en jani (kaas met ei en boter).

Somalië

Somaliwood

De Somalische filmindustrie bevindt zich vrijwel geheel in Columbus, Ohio. Met de culturele sector in Somalië zelf gaat het namelijk niet zo heel lekker, dus houdt de diaspora de eer hoog.

Curaçao

Major Player in Baseball

Curaçao levert, per hoofd van de bevolking, meer spelers aan de Amerikaanse Major League Baseball dan welk land ook.

Somalië

Koude aardverschuiving in de Hoorn

Tijdens de Koude Oorlog wisselden Ethiopië en Somalië binnen zes jaar van bondgenoot. Eerst was Ethiopië vrienden met het westen, maar die werden socialistisch. Somalië was socialistisch, maar begon een onmogelijke oorlog tegen Ethiopië. De Sovjet-Unie koos voor Ethiopië, liet Somalië vriendloos achter en de VS besloot in dat gat te springen.

Antwerpen

Novum phaenomenon

In Antwerpen zag de eerste atlas ter wereld het levenslicht. Theatrum Orbis Terrarum - het Wereldtoneel. Van de hand van Abraham Ortelius.

Samoa

.ws

Ondanks het feit dat Amerikaans-Samoa besloot om Amerikaans te blijven, veranderde West-Samoa in 1997 zijn landsnaam naar Samoa, tot woede van de Amerikanen. Het internet bestond toen al, dus de domeinnaam van Samoa herinnert nog aan de oude naam: .ws.

Utrecht

Paus Nederlandus de Enigus

Adriaan Floriszoon Boeyens is de enige Nederlandse paus in de geschiedenis. En dat in een behoorlijk rumoerige tijd vol schisma's (protestantisme), corruptie (Vaticaan) en vriendjespolitiek (Di Medici, Erasmus en Karel V). Ze zouden een serie over hem moeten maken.

Benin

Sodabi

Sodabi is een likeur op basis van palmwijn. Toen de Beninese soldaat Bonou Kiti aan Franse zijde meevocht in de Europese loopgraven van de eerste wereldoorlog, maakte hij kennis met de manier waarop in Europa drank werd gedistilleerd. Hij overleefde de oorlog, keerde terug naar Benin en legde samen met zijn broer de basis voor wat nu de nationale drank van Benin is.

IJsland

Goed vooruitdenken

Aangezien jouw voornaam de basis legt voor de achternaam van je kind, moeten IJslanders wel een beetje verantwoordelijk omgaan met hun naamgeving. Daarvoor bestaat de Mannanafnanefnd, het Naamgevingscomité. Met een database van circa 4.500 namen waar je uit kunt kiezen omdat ze IJslands genoeg zijn. Ook is er een commissie die IJslandse alternatieven bedenkt voor nieuwe buitenlandse leenwoorden als computer en batterij.

Maleisië

Orang Oetan

De naam orang-oetan is afkomstig van het Maleise Orang Hutan, dat bosmens betekent. Orang betekent dus gewoon mens.

Limburg

Burgemeester Damenpark

Pinkpop vond vroeger plaats op een sportpark in Geleen. Toen dat sportpark werd verbouwd, week Pinkpop uit naar een andere locatie. Tijdens de verbouwing werd de tribune extra ver van het veld gebouwd, zodat er meer ruimte zou komen voor Pinkpop. Alleen kwam Pinkpop nooit terug. En dus is er nu in Geleen een sportpark waarvan de tribune idioot ver van het veld staat.

Cyprus

Douze points

Cyprus en Griekenland hebben een gezamenlijk pooltje met artiesten die ze afvaardigen naar het Eurovisiesongfestival. Het komt daardoor regelmatig voor dat artiesten zowel voor Cyprus als voor Griekenland zijn uitgekomen. Het wekt geen verbazing dat de douze points ook vaak aan elkaar worden uitgedeeld.

Limburg

Vloaai

Een van de oudste vermeldingen van vlaai dateert uit de 12e eeuw. Toen Godfried III van Leuven in de 12e eeuw de stad Sint-Truiden belegerde, boden de Truienaars hem een vlaai aan ter verzoening. Volgens de overlevering staakte de hertog toen zijn beleg en was de vlaai als vredesvoedsel geboren.

Kenia

Vaals

Met 5199 meter is Mount Kenya de hoogste berg van het land, en de één na hoogste van Afrika. Onoriginele naam? Nou, de berg is niet vernoemd naar het land, maar andersom! Zullen wij dat ook gaan doen?

Grenada

In beide goals

In een van de meest krankzinnige voetbalwedstrijden ooit, Grenada tegen Barbados, ontstond de situatie waarbij Grenada in twee doelen tegelijk probeerde te scoren en Barbados twee doelen tegelijk verdedigde.

Tanzania

Ngorongorokrater

De Ngorongorokrater is de grootste caldeira ter wereld, met een diameter van circa 20 kilometer. De krater heeft steile wanden, waardoor de dieren in het gebied niet deelnemen aan de circulaire migratie die de Serengeti zo kenmerkt. Door deze isolatie vertoont de leeuwenpopulatie in de krater een sterke inteelt.

Ivoorkust

Cacaokust

Bijna 50% van de exportwaarde van Ivoorkust bestond in 2021 uit cacaobonen, -pasta of -melk. Sterker nog, tussen de 30 en 45% van de totale wereldproductie komt uit Ivoorkust. De grootste importeur van Ivoriaanse cacao is Nederland.

Mongolië

De puntlaars

Mongolen dragen laarzen met omhoog wijzende punten. Zo beschadigen ze de heilige aarde niet voor hun vee.

Mexico-Stad

Air, beer & birria

Mexico-Stad heeft zo’n 10.000 Airbnb’s en andere shortstay-adressen meer dan New York.

Liechtenstein

Steintjes

Het is niet duidelijk of kunstenaar Roy Lichtenstein ooit in Liechtenstein is geweest. Voetballer Stephan Lichtsteiner zeker wel.

Marshalleilanden

Niet heel gezond nee

Naar schatting 28% van de personen ouder dan 15 jaar heeft diabetes type 2. Onder de 35-plussers is dat bijna 50%.

Laos

Laotiaans nieuwjaar

Laotiaans nieuwjaar, sterke boeddhistische traditie, draait allemaal om water. Heel vroom, maar het ontaardt elk jaar ook in een groot watergevecht waarin mensen elkaar met waterpistolen te lijf gaan. Sommige locals doen een beetje bloem in het water, waardoor iedereen een grote deegbal wordt.

Kenia

Matatuparty

Feestje pakken in Kenia? Stap gewoon in een Matatu. Deze bont beschilderde bussen zijn discotheken op wielen en brengen je ook nog eens van A naar B.

Samoa

Diarchie

Op Samoa zijn van oudsher twee rivaliserende koninklijke families. Om te voorkomen dat er na de onafhankelijkheid van 1962 een nieuwe machtsstrijd zou losbarsten, werden er eenmalig twee staatshoofden benoemd voor het leven, een uit elk van de twee families. Die unieke situatie duurde niet lang, want na een jaar overleed een van de twee. Pech voor zijn familie, want het staatshoofd van de andere familie hield het een stuk langer vol. Bij zijn overlijden in 2007 was hij met 94 jaar zelfs het oudste staatshoofd ter wereld.

Rwanda

Creatief met poep

Imigongo is een kunstvorm waarbij koeienmest op een houten paneel wordt gevormd in geometrische patronen. Eenmaal uitgedroogd worden de patronen geverfd, waardoor een heel kleurrijk geometrisch kunstwerk ontstaat.

Bahama's

Zandbanken

De Bahama's zijn als enige eilandengroep in Midden-Amerika geen Antillen. Ze liggen ook buiten die boog van vulkanische eilanden en hebben een hele andere ontstaanswijze. Eigenlijk zijn het zandbanken die onderdeel maken van het continentaal plat van Noord-Amerika.

Irak

Schislam

In geen enkel islamitisch land houden soennieten en sjiieten elkaar zo in evenwicht als in Irak. Voedingsbron voor een hoop interessante materie! Het conflict is hier ook min of meer ontstaan.

VK: Noord-Ierland

Niexit

Brexit was een gevoelig puntje in Noord-Ierland. Ten eerste omdat de meerderheid had gestemd voor Bremain, ten tweede omdat de Noord-Ierse grens door de Brexit een EU-buitengrens zou worden, met alle grenscontroles en importheffingen van dien. Maar katholieken wilden geen harde grens met Ierland, protestanten geen harde grens met Groot Brittannië. En dus kwam er na jaren onderhandelen een halfslachtig alternatief.

Rwanda

Hoog laag

Heel Rwanda ligt boven de 950 meter, en daarmee is het het land met het één na hoogste laagste punt ter wereld. Alleen Lesotho troeft ze af.

Venezuela

El Libertiming

Dictator Juan Vicente Gómez regeerde 30 jaar lang met ijzeren hand — denk: censuur, geheime politie, het hele plaatje. Maar het mafste? Gómez was zo geobsedeerd door Simón Bolívar dat hij zijn geboortedatum veranderde naar die van Bolívar én aankondigde dat hij op exact dezelfde dag zou sterven. En jawel: hij stierf keurig op 17 december 1935. Geen moord of zelfmoord, maar gewoon ouderdom.

Libanon

Verzuiling met een grote V

Libanon heeft een complexe etnische en religieuze samenstelling. Om iedereen te vertegenwoordigen, is in 1943 het volgende bedacht. De president moet een Maronitische christen zijn, de premier een soennitische moslim, de voorzitter van het parlement een sjiitische moslim, zijn plaatsvervanger een Grieks-Orthodoxe christen en de baas van de strijdkrachten een druus.

Mongolië

Van Silezië tot Sakhalin

Het Mongoolse Rijk is het grootste aaneengesloten rijk dat ooit heeft bestaan. Het besloeg het grootste deel van Eurazië. Alleen het Britse Rijk was ooit groter, maar dat bestond uit verschillende overzeese gebieden en was dus niet aaneengesloten.

Rio de Janeiro

Rio de Europa

Toen de Portugese koninklijke familie in 1808 vluchtte voor Napoleon, maakten ze van Rio de Janeiro de nieuwe hoofdstad van het koninkrijk Portugal. Dit was de eerste en enige keer dat een Europese hoofdstad buiten Europa lag.

Pakistan

Luguber toeval

De eerste premier (Ali Khan) en de eerste vrouwelijke president (Benazir Bhutto) werden in hetzelfde park in de stad Rawalpindi vermoord.

Oman

Te goeder trouw

Oman is zó veilig, dat de meeste mensen hun auto niet op slot doen. Zelfs niet met hun geld en telefoon erin.

Luxemburg

Parttime bevolking

47% van de Luxemburgers is niet in Luxemburg geboren. Daarnaast heeft het land overdag 40% meer inwoners dan ‘s nachts. Veel mensen werken in Luxemburg, maar wonen net over de grens.

Ierland

Remember the famine

Door hongersnood en emigratie slonk de Ierse bevolking van 8 miljoen in 1840 tot 3,5 miljoen in 1900.

Saoedi-Arabië

Aramco

Aramco mag dan wel staan voor Arabian American Oil Company, maar tegenwoordig is het volledig in handen van de staat en heeft het een monopolie op alle olie in het land. Dat maakt het een van de grootste bedrijven van de wereld, met een jaaromzet van ongeveer 500 miljard dollar. Als Aramco een land zou zijn, dan zou het BNP net zo hoog zin als dat van Tanzania, Bolivia, Sri Lanka, Kroatië en Panama... bij elkaar opgeteld.

Pakistan

Houtribdam

De Tarbeladam is qua volume van de dam zelf de grootste ter wereld. Het is namelijk niet zo'n dunnen betonnen damwand, maar een dam die met aarde is gevuld. Iets lager op datzelfde lijstje staan bijvoorbeeld ook de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad en de Afsluitdijk. En nee, dat zijn dus eigenlijk geen dijken maar dammen.

Turkije

Byzartijnse Rijk

Het Byzantijnse Rijk heeft eigenlijk nooit bestaan. Het was in feite een vrij laat hoofdstukje van het Romeinse Rijk, inwoners noemden zichzelf Romeinen en de hoofdstad was Constantinopel. We zijn dit eeuwen later pas het Byzantijnse Rijk gaan noemen.

Zweden

Veel Olympiska medaljer

Zweden is het land met de langste reeks medailles op de Olympische Spelen in de geschiedenis. Ze hebben op alle Olympische Spelen medailles gewonnen, behalve op de eerste twee. Sinds 1908 hebben ze bij elke Olympische Spelen, winter en zomer, een medaille gewonnen.

Turkmenistan

Disco inferno

In 1971 boorden de Sovjets halverwege de Karakum woestijn een gat om olie te vinden. Ze vonden vooral giftig gas en ze staken het in de fik, want zo dachten ze er makkelijk vanaf te komen. Wat ze niet wisten is dat er vlak naast een gasbel vol methaan zat en daarom brandt het gat nog steeds. We kennen het tegenwoordig als de Gates of Hell of the Shining of Karakum.

Berlijn

Vroeg pieken

Berlijn heeft nog steeds minder inwoners dan in 1939. Het is een van de weinige steden die nu een kleinere bevolking hebben dan voor de Tweede Wereldoorlog.

VK: Schotland

Pacific Scotland

Ken je het landje Vanuatu? Dat heette vroeger de ‘Nieuwe Hebriden’, naar de Schotse eilandengroep. Schotland zelf heette in de Romeinse tijd Caledonië. Weet je weer dat het Pacifische Nieuw-Caledonië, gebiedsdeel van Frankrijk, ooit Brits is geweest.

Guatemala

Protestantisme

Het protestantisme is bezig aan een enorme opmars in het traditioneel katholieke Guatemala. Het wedijvert met Honduras om de status van land met het grootste aandeel protestanten in Latijns Amerika.

Uruguay

Seculuruguay

Slechts 46% van de mensen is katholiek. Daarmee zijn ze een van de minst religieuze landen in Latijns-Amerika. Dat heeft te maken met de Franse, Zwitserse en Engelse migranten die klassiek anti-religieus waren. Daardoor woonden in 1900 zo'n 10% van alle seculiere mensen ter wereld in Uruguay. De liberale overheid droeg ook een steentje bij: zo zijn er officieel geen christelijke feestdagen.

Ivoorkust

The king

Michael Jackson kwam er door DNA-onderzoek achter dat hij waarschijnlijk Ivoriaanse voorouderen had. Dus bezocht hij in 1992 de stam waaraan hij verwant zou zijn. Die kroonden hem vervolgens tot koning en dat bleef hij tot zijn dood. Toen Michael Jackson stierf in 2009, vroeg de stam aan de familie van Jackson om zijn lichaam, zodat ze hem een koninklijke begrafenis konden geven in Ivoorkust. Zover kwam het niet.

Chili

In Chili is Once is een soort extra minimaaltijd die je ergens tussen 5 en 9 's avonds neemt. Maar, once betekent 11 in het Spaans. Dat komt van de mijnwerkers van vroeger. Die wilden soms een beetje alcoholisch brandwater tussendoor, oftewel aguardiente. Dat hielden ze uiteraard verborgen van de jefe, dus hun code was 'once'. Dat staat voor de elf letters in a-g-u-a-r-d-i-e-n-t-e.

Rwanda

Rara politiepet

Coltan was lange tijd het grootste exportproduct van Rwanda. Maar coltan komt vrijwel niet voor in de grond in Rwanda. Hoe kan dit? De buurman, DR. Congo, bezit zo'n 70% van de wereldreserves. Volgens VN-onderzoek wordt het erts grootschalig vanuit Congo naar Rwanda gesmokkeld.

VK: Schotland

Lochland

Schotland heeft meer dan 31.000 zoetwatermeren. Loch Lomond is de grootste van Schotland en meteen de grootste van het VK. Het grootste meer qua volume is Loch Ness: daar passen alle meren van Engeland én Wales in.

Friesland

Wad zeg je?

Ken je die helft van Nederland die onder NAP ligt? Eigenlijk kun je de Waddenzee daar ook onder rekenen. Alleen biedt de Noordzeekust in het noorden niet genoeg bescherming tegen de zee, waardoor het achterland steeds onder kan lopen. Dat achterland is de Waddenzee.

Friesland

Joe ken spiek Inglish wid mie

Het Engels en het Fries zijn nauw verwant aan elkaar en hoe verder je teruggaat in de tijd, hoe nauwer de verwantschap wordt. Zie bijvoorbeeld woorden als kei, swiet en tsiis, die betekenen key, sweet en cheese.

Sint Eustatius

De kralen

Op en rond Sint Eustatius zijn er blauwe kralen te vinden. Het was een oud beloningssysteem voor de tot slaaf gemaakte Afro-Caribische bevolking, en ook een ruilmiddel om die mensen in Afrika te ‘verhandelen’. Heel Sint Eustatius lag er dus vol mee. Met de afschaffing van de slavernij waren de kralen niet meer nodig en gooiden vrijgemaakte mensen ze massaal in zee. Daar vinden duikers ze nog steeds.

Myanmar

What's in a name

Birma's eerste militaire dictatuur kwam er omdat de premier de verkiezingen verloor en niet tegen zijn verlies kon. Zijn naam? Ne Win.

Sao Tomé en Principe

Tweehalfrondenpunt

Ilhéu das Rolas is een klein eiland ten zuiden van Sao Tomé en ligt precies op de evenaar. Daarom bouwden ze het monument "Marco do Equador", dat de exacte locatie van de evenaar markeert en bezoekers de kans biedt om op beide halfronden tegelijk te staan. Klein beetje een tourist trap, soort Drielandenpunt gone tropical.

Nieuw-Zeeland

Parlez-vous een beetje Scrabbèl?

De Nieuw-Zeelandse Nigel Richards die geen woord Frans sprak, won in 2015 het Franse WK Scrabble. Hij had in negen weken het Franse woordenboek uit zijn hoofd gestampt. Hij herhaalde dat kunstje later nog eens in 2018 en in 2024 deed hij hetzelfde met het Spaanse kampioenschap.

Laos

CIA in Laos

In de schaduw van de Vietnamoorlog voerde de CIA geheime operaties uit in (of eigenlijk boven) Laos. Buiten het blikveld van het publiek werd het land op enorme schaal gebombardeerd. Dat maakt Laos het meest gebombardeerde land ter wereld. Er vielen meer bommen dan in Duitsland en Japan sámen. Blindgangers veroorzaken ook nu nog veel onschuldige slachtoffers.

Argentinië

Dé Argentijn bestaat niet

Slechts 9% van de Argentijnen beschouwt zichzelf van gemengde afkomst. Recent DNA-onderzoek wees echter aan dat ruim de helft van de bevolking niet alleen Europese, maar ook inheemse voorouders heeft.

Zimbabwe

Karibameer

Het Karibastuwmeer in de Zambezirivier is, gemeten naar watervolume, het grootste stuwmeer ter wereld. Tijdens het onderwater zetten van het gebied, zijn tijdens Operatie Noach duizenden dieren van de verdrinkingsdood gered door parkwachters. Het enorme gewicht van het water zorgde al voor meer dan 20 aardbevingen van meer dan 5 op de schaal van Richter.

Belize

The white pyramid

Het parlementsgebouw van Belmopan is een brutalistisch gebouw in de vorm van een Mayaruïne.

Moskou

Bolshoi Imperiya

De vorming van de Sovjet-Unie werd in 1922 beklonken in het Bolsjojtheater.

Noord-Macedonië

Vardarland

De rivier de Vardar snijdt Noord-Macedonië doormidden en bepaalt vrijwel in z’n eentje het landschap. Zo’n 90% van het land behoort tot haar stroomgebied. Ze slingert van noordwest naar zuidoost en dwingt zich door grillige kloven en smalle doorgangen, gevormd door de gebroken aardkorst waar het land op ligt. Vandaar ook dat een hele buts voetbalclubs, handbalverenigingen en klaverjaskwartetten hiernaar zijn vernoemd.

Puerto Rico

Paraceto Rico

De farmaceutische industrie op Puerto Rico is goed voor ongeveer de helft van alle export en een kwart van het nationale inkomen. Het is een van de grootste centra voor medicijnproductie in de hele wereld. In 2014 werden 16 van de 20 meest gebruikte medicijnen in de Verenigde Staten geproduceerd op Puerto Rico. De universiteit van Puerto Rico levert de meeste scheikundigen af van alle universiteiten in de Verenigde Staten.

Costa Rica

Lekker bezig

Costa Rica staat ongeveer standaard op nummer 1 op de Happy Planet Index (HPI). Dat is een index van het menselijk welzijn gedeeld door de impact op het klimaat.

Mozambique

Mussa Bin Bique

Er waren al sinds de 10e eeuw moslimhandelaren. Een van hen heette Mussa Bin Bique en hij was de sultan van het eiland dat nu nog Mozambique heet. Het vasteland is daar vervolgens ook naar vernoemd.

Caïro

Squashcapital?

Die zag je niet aankomen: Egypte is, vooral dankzij de Caïreense inbreng, het beste squashland ter wereld. Zouden de Britten hier ooit hebben gezeten?

Servië

Scheef bevolkingsdiagram

Geen land had in de Eerste Wereldoorlog per hoofd van de bevolking zo veel doden te betreuren als Servië. 16% van de bevolking kwam om, en zelfs 57% van de volwassen mannen.

Brussel

Co-hoofdstad

Toen de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden tussen 1815 en 1830 waren verenigd tot één Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, mocht Brussel de hoofdstadfunctie delen met Den Haag. Willem I gaf daarom ook opdracht voor de bouw van een koninklijk paleis in Brussel, waar hij nauwelijks van heeft kunnen genieten omdat het pas in 1829 klaar was. Het parlement vergaderde in die tijd afwisselend in Den Haag en in Brussel. Niemand vond dat handig, behalve het Europees parlement anderhalve eeuw later...

Somalië

Buitenstaat

Je verwacht het niet, maar Somalië heeft de langste kustlijn van Afrika. Het omringt Ethiopië, wat daardoor een van de grootste binnenstaten ter wereld is.

Nieuw-Zeeland

Youthcinda Ardern

Labour-leider Jacinda Ardern werd op 26 oktober 2017 beëdigd was toen met 37 jaar de jongste vrouwelijke regeringsleider ter wereld. Ze was ook de tweede premier die moeder werd tijdens haar ambt (na Benazir Bhutto).

Beijing

'Verboden' Stad

De Verboden Stad had de keizer echt niet voor zichzelf, want zijn hofhouding woonde er ook. In totaal woonden er een paar duizend mensen.

Zuid-Afrika

Krijgsgevangenen

Zuid-Afrika deed in 1904 in Saint Louis voor het eerst mee aan de Olympische Spelen. Ze vaardigden onder andere drie krijgsgevangenen uit de Boerenoorlog af op de marathon: de witte generaal Piet Cronjé en de zwarte soldaten Len Taunyane en Jan Mashiani. Dat waren de eerste zwarte Afrikanen die ooit uitkwamen op de Olympische Spelen en de laatste zwarte mensen die voor Zuid-Afrika uitkwamen tot het einde van de apartheid.

Noorwegen

Onze weekdagen

In de Nederlandse kalender zijn er zes dagen van de week afkomstig uit de Noordse/Germaanse mythologie. Alleen zaterdag hoort er niet bij, die komt van Saturnus.

Genereer feitje

Liever alle feitjes op een rij? Klik dan hier.

FEIT:

Vriend van de show 🎙

Luister op 👂