Kroegfeitjes generator | De Grote Podcastlas

FEIT:

Filipijnen

Chinatoud

In Manila vind je de wijk Binondo. Dat is de oudste Chinatown van de wereld. Het werd al gesticht in 1594.

Maleisië

Tweelingtorens

De Petronas Twin Towers - die ken je wel - zijn eigenlijk een gigantische M van Maleisië. Bovendien is de vorm van de torens afgeleid van traditionele, geometrische, islamitische vormen. Op het grondplan zie je dat de doorsnede van de torens telkens twee overlappende vierkanten zijn die een achtpuntige ster vormen. Deze ster, de Rub el Hizb, is een islamitisch symbool dat je vaak terugvindt in de oude islamitische architectuur.

Portugal

Best friends forever

Het verdrag van Windsor tussen Engeland en Portugal werd getekend in de 14e eeuw. Dat verdrag geldt nog steeds en is daarmee de oudste diplomatieke alliantie ter wereld.

Pakistan

Jongste Nobelprijswinnaar ooit

Malala Yousafzai schreef over het moeilijke leven als vrouw in Pakistan en was kritisch op de Taliban. Als dank werd zij neergeschoten door de Taliban. In haar hoofd. Het stopte haar niet, want ze overleefde de aanslag en ging door met haar kritiek. Ze kreeg er de Nobelprijs voor de Vrede voor. Als jongste persoon ooit.

Cyprus

Oude wijn in nieuwe zakken

Cyprus heeft de oudste wijn met een naam is die nog in productie is. Dat is een zoete dessertwijn die Commandaria heet.

Koerdistan

Air Bil

Het vliegveld van Erbil behoort tot de top van ‘s werelds langste landingsbanen: bijna 5 kilometer. Een kilometer langer dan de polderbaan. Dit komt voornamelijk omdat het vliegveld decennia dienst deed als militair vliegveld, waar zware Amerikaanse militaire vliegtuigen landden.

Ecuador

Jammer Nepal!

Volgens sommigen ligt in Ecuador de hoogste berg ter wereld. Als je meet vanaf het middelpunt van de aarde, is de Chimborazo (tevens hoogste vulkaan van Zuid-Amerika) 2000 meter hoger dan de Mount Everest. De aarde is namelijk niet perfect rond, maar een beetje ovaal en daardoor iets dikker rond de evenaar, waar Ecuador natuurlijk precies op ligt.

Papoea-Nieuw-Guinea

Monsieur Cannibale

Papoea's zijn kannibalen, toch? Nou... Er is spaarzaam bewijs dat kannibalisme op hele kleine schaal voorkwam bij een beperkt aantal groepen op Nieuw-Guinea. Maar de mythe is veel groter dan de werkelijkheid. Dat komt vooral door hoe de koloniale machten de verhalen over kannibalisme gebruikten om inheemse volkeren als minderwaardig te bestempelen. Hiermee verdedigden ze hun eigen barbaarse praktijken jegens deze volkeren.

Dominica

Stormschade

Van alle landen in de wereld, gaat de economie op Dominica gemiddeld het meest gebukt onder de orkanen. Men schat in dat het bruto nationaal product ruim 20% hoger was geweest zonder orkanen.

Oman

Grand Grand Mosque

De grootste (en mooiste) moskee van het land, de Sultan Qaboos Grand Mosque heeft een oppervlakte van zo'n 416.000 vierkante meter. Dat is 85% van Vaticaanstad.

Soedan

"Maar hij heeft zulke goede wegen gebouwd"

Osama Bin Laden heeft tussen 1991 en 1995 een behoorlijk aantal wegen, ziekenhuizen en scholen gebouwd in Soedan om zijn visie op de Islam te propageren in Soedan.

Noorwegen

Nationale spaarpot

Noorwegen besteedt de winsten uit de olie- en gasindustrie niet aan megalomane bouwprojecten, maar stopt het in een soort nationale spaarpot. Momenteel zit er meer dan 1.000 miljard euro in dit investeringsfonds. Dat is ongeveer 200.000 euro per Noor. Het fonds belegt in allerlei bedrijven, behalve in bedrijven uit... Noorwegen zelf. Het fonds is namelijk bedoeld als reserve voor als de Noorse economie instort.

Eilanden: Saba

Baantje voor de Sabaantjes

Saba telt maar 2000 inwoners en is een van de kleinste bewoonde eilanden van de Cariben. Maar ze hebben wel het grootste Cruyff Court ter wereld.

Limburg

Trillend Pinkpop

In 1994 riep de band Race against the machine alle Pinkpopbezoekers op om zo hard mogelijk te springen en te stampen op de maat van hun muziek. Het veroorzaakte een aardbeving van 1 op de schaal van Richter.

Libanon

Eenderde vluchteling

Libanon heeft ongeveer 5,4 miljoen inwoners, maar wist je dat ruim een derde daarvan vluchteling is? Met naar schatting 1,7 miljoen vluchtelingen (voornamelijk uit Syrië, Palestina en Irak) heeft Libanon de hoogste vluchtelingendichtheid ter wereld. Omgerekend zou dat betekenen dat Nederland zo’n 6 miljoen vluchtelingen zou huisvesten.

Nigeria

Next level kwaadaardig

Boko Haram werd vaak vergeleken met de Taliban, en later ook met IS. Al kregen ze het later juist met IS aan de stok, omdat Boko Haram té gruwelijke dingen deed. IS riep ze op om geen vrouwen en kinderen meer in te zetten als zelfmoordterroristen, en om minder burgerdoden te maken, maar Boko Haram weigerde milder te worden.

Malawi

Banda-ban

Hastings Banda werd de eerste leider van het onafhankelijke Malawi, en bleef dat 30 jaar lang, tot zijn 96e. Niet de meest kwaadaardige dictator, maar wel een rare snuiter: hij verbood lang haar voor mannen en broeken voor vrouwen. Televisie vond hij maar niks, dus er was in heel Malawi geen televisietoestel te vinden. En hij verbood het nummer Cecilia van Simon & Garfunkel, omdat hij in de clinch lag met zijn secretaresse, die Cecilia heette.

Sao Tomé en Principe

Bomen zijn relaxed

In 1988 classificeerden wetenschappers de bossen in Sao Tomé en Principe als de op één na belangrijkste voor biologisch belang van de 75 bossen van Afrika.

Noord-Korea

Jeruzalem van het oosten

Je kan het je niet meer voorstellen in een land waar een lange gevangenisstraf staat op bezit van de bijbel, maar ooit luisterde Pyongyang naar deze bijnaam. Het was de stad met de meeste missionarissen van Azië. De verspreiding van het christendom in Oost-Azië begon hier.

Oost-Timor

Je land staat scheef

Het centrale deel van Oost-timor bestaat uit ruige bergketens, met als hoogste piek de Tatamailau van bijna 3000 meter hoog. De hellingen zijn zo steil dat bijna de helft van het land een hellingshoek van meer dan 40 graden heeft. Maakt het prachtig, maar ook behoorlijk onpraktisch.

Bahrein

Schat, rij jij effe?

Bahrein en Saoedi-Arabië zijn verbonden door de Koning Fahddijk: 25 kilometer aan dammen en bruggen die de twee landen met elkaar verbinden, gebouwd door ons eigen Ballast Nedam. Toen autorijden voor vrouwen nog verboden was in Saoedi-Arabië, was dit de enige brug ter wereld waar vrouwen halverwege het stuur moesten afgeven aan een man.

Senegal

Hoogste beeld van Afrika

In 2010 werd het, in Pyongyang (Noord-Korea) gebouwde, 50-meter hoge "Monument voor de Afrikaanse Wedergeboorte" onthuld in Dakar. Een torenhoog stuk brutaal stalinistisch machismo dat bedoeld is om de prestaties van het Afrikaanse volk te vieren, maar tot stand gekomen door corruptie en impopulaire allianties. Zoals je wellicht verwacht bij zo'n bouwstad.

Europa

Hoeveel sterren?

De vlag van de EU telt twaalf sterren, gelijk aan het aantal sterren op de kroon van de heilige maagd Maria. Het was het minst gevoelige aantal, aangezien ten tijde van het ontwerp een verwijzing naar het aantal EU-landen te politiek gevoelig lag. Inzet: de piepkleine Duitse deelstaat Saarland.

Indonesië

Conferensi

De Conferentie van Bandung was de eerste wereldwijde conferentie van wat later officieel de Beweging van Niet-Gebonden Landen zou worden. In april 1955 kwamen in Bandung 29 landen uit Azië en Afrika samen. Samen waren ze goed voor 1,5 miljard mensen. Dat was toen 54% van de wereldbevolking.

Mauritius

WaqWaq

Mauritius werd voor zover wij weten ontdekt door de Arabieren. Zij noemden het eiland Waqwaq. Er was dus geen inheemse bevolking.

Eilanden: Mallorca

San Mallorco

Geboren op Mallorca: Junípero Serra. Een Spaanse franciscaner missionaris die in het kustgebied van Nieuw-Spanje hielp opbouwen. Om precies te zijn, in de provincie Las Californias. De eerste missiepost die hij in de nieuwe kolonie stichtte, was San Diego de Alcalá, nu kortweg San Diego. Daarop volgden posten als Monterey, Santa Clara én San Francisco. Hij is nog steeds de beschermheilige van Californië.

Bahrein

Guadala-wadi

In Bahrein zijn de enige ‘rivieren’ droge rivierbeddingen: wadi’s. Alleen bij zeldzame stortbuien lopen die ineens vol, wat kan leiden tot gevaarlijke overstromingen. Het Arabische woord wadi is tijdens de Moorse overheersing geëxporteerd naar Spanje, de Spanjaarden namen het weer mee naar Mexico en zo is Guadalajara afgeleid van wadi al-hajarah: Rivier met Stenen.

Groenland

Al-Nuq

Er is één moslim op Groenland: Wassam Azaqeer. Een Libanees. Hij runt een restaurant in Nuuk. En hij vast in sommige Ramadan-jaren tot 21 uur per dag.

Tuvalu

Te Ano

Te Ano is een populaire sport op Tuvalu. Het lijkt een beetje op volleybal, maar dan met twee ballen tegelijk. Het is meer een folkloristisch fenomeen dan een hele fanatieke sport. Het winnende team mag na afloop een lied en dans opvoeren, terwijl het verliezende team toekijkt.

Groningen

Struisvogeleierbal

Jonas van Impe, de guy die deze podcast edit, die heeft de grootste eierbal ter wereld gemaakt. Van een struisvogelei. Echt waar, google maar.

Ecuador

Verwarrend

Panamahoeden komen uit Ecuador. De meeste Peruaanse panfluitbands trouwens ook.

Tadzjikistan

Tadzsjiek

Wil je de sier maken in Tadzjikistan? Draag dan een unibrow. Heb je er geen? Teken 'm dan gewoon zelf, doen zij ook.

Guinee-Bissau

Cabralstraat

De vrijheidsstrijder die je hier moet kennen is Amílcar Cabral. Zo geliefd in de (post) Sovjet-wereld dat zijn naam prijkt op pleinen in Moskou, de bibliotheek van Bologna en ook Oost-Duitse postzegels.

Kameroen

Waka waka -> Zangalewa

Wie kent Waka Waka nog, het WK-openingslied in 2010? Men was boos omdat het een Colombiaanse zangeres, Shakira, was die dat nummer zong. Maar wist je dat Waka Waka eigenlijk een Afrikaans nummer is? Kameroens om precies te zijn. Van de band Zangalewa -> album Zangalewa -> nummer Zangalewa.

India

Voormalig enclavekampioen

Toen Brits Indië onafhankelijk werd, deden de autoriteiten hun uiterste best om zoveel mogelijk hindoes binnen de grenzen van India te laten vallen, en zoveel mogelijk moslims binnen de grenzen van Pakistan. Zo komt het dat er honderden enclaves ontstonden langs de grens tussen India en Oost-Pakistan, het huidige Bangladesh. In 2015 besloten de landen enclaves uit te ruilen, maar het is nog altijd een grens waar een kartelmes een puntje aan kan zuigen.

Costa Rica

Plof

Dat hoor je om de haverklap als je in een hutje slaapt in de Costa Ricaanse natuur. Luiaarden klimmen namelijk graag in bomen, maar als ze in slaap vallen donderen ze wel eens naar beneden.

Zimbabwe

Veeltaligheid

Zimbabwe heeft 16 officiële talen. Alleen Bolivia heeft er meer (37), maar daar zijn er een aantal van uitgestorven.

Qatar

Breedbeeldvlag

Qatar heeft de breedste vlag ter wereld: 1 : 2,5. Omdat dit feitje wel zou ontbreken als we 't niet zouden noemen.

Malawi

Maizelawi

Malawi is na Lesotho het land met de grootste maïsconsumptie per hoofd van de bevolking. Ze eten er zo’n 300 gram per dag.

Eilanden: Kreta

Speuros naar boetis

De Griekse belastingdienst gebruikt satellietfoto’s en drones om hotels te controleren die strandbedjes op stranden zetten. Sinds de Griekse Handdoekenbeweging in 2023 actie begon te voeren in Griekenland wordt er veel strenger gehandhaafd op openbare toegankelijkheid van stranden. Je kunt als oplettende burger of toerist zelfs een overtreding melden in een speciale app, waardoor stiekeme hotelbazen hoge boetes kunnen krijgen.

Europa

Bandenmerk maakt restaurantgids

Gekke crossover hè? Het Michelinmannetje heet Bibendum. Van het Latijnse 'nunc est bibendum' - 'nu moet er gedronken worden'.

Uruguay

Montewiedeo

Uruguay is het eerste land ter wereld waarin het gebruik, de productie en de distributie van cannabis zijn gereguleerd door de overheid.

Italië

E l'Oscar va…

Italië is het land met de meeste Oscars voor Beste Buitenlandse Film: 14 stuks.

Lapland

Op sterven na dood

Er worden nog 9 verschillende Samische talen gesproken, wat behoud van de talen natuurlijk extra lastig maakt. Verreweg de meest gesproken taal is het Noord-Samisch, met 15.000 sprekers. Van het Lule-Samisch, Kildin-Samisch, Zuid-Samisch, Inari-Samisch, Skolt-Samisch zijn nog nog een paar honderd sprekers. Van het Pite-Samisch nog ongeveer 40, van het Ume-Samisch nog ongeveer 30, en van het Ter-Samisch nog 2.

Laos

Laoswortel

Laos is samen met Chili het enige land dat je kan eten. De gele laoswortel komt echter niet uit Laos, maar uit Indonesië.

Detroit

Antoine de la Mothe Cadillac

De plek waar Detroit ligt, werd gevonden door de Franse legerleider Antoine de la Mothe Cadillac. 200 jaar later koos Henry Leland bewust voor Cadillac als naam voor zijn automerk als eerbetoon. Het wapen op het Cadillac-logo is ook gebaseerd op het familiewapen van De la Mothe Cadillac.

Iran

De vloer is lava

De Lutwoestijn wordt algemeen beschouwd als de warmste plek op aarde. De temperatuur van het aardoppervlak bereikte eens een temperatuur van ruim 70 graden Celsius.

Putting the Rica in Costa Rica

Het Osa-schiereiland is ongeveer "de biologisch meest intense plek op aarde" genoemd. Het propt 2,5% van de biodiversiteit van de planeet op slechts 0,001% van haar oppervlakte.

Bhutan

Het kan verkeren

Bhutan is met een gemiddelde hoogte van 3.280 meter het hoogstgelegen land ter wereld. Wel ironisch voor een land dat ooit op de zeebodem lag.

Eilanden: Kreta

Stierspringen

In e Minoïsche beschaving was stierenvechten immens populair. Maar dan wel een variant waarbij de stier níet werd gedood, die bovendien veel knapper was. Het was namelijk de bedoeling om met acrobatische sprongen óver de aanstormende stier heen te springen. Dat weten we zo goed, omdat het hele Minoïsche leven werd geschilderd op muren en vazen die later zijn teruggevonden.

Bahrein

Twee zeeën, nul rivieren

Bahrein betekent letterlijk ‘twee zeeën’ in het Arabisch. Ander water is er ook niet: het land heeft geen permanente rivieren, geen meren en geen druppel zoet water uit natuurlijke bronnen. Samen met Koeweit staat het wereldwijd op de gedeelde laatste plaats qua zoetwatervoorraad: exact nul.

Guatemala

Quetzal

De quetzal is de nationale vogel van Guatemala. In de paartijd groeien de staartveren van de mannetjes uit tot lange, sierlijke slierten. De vogel siert de vlag én is naamgever van de munteenheid.

Oostenrijk

Niet veel te wenen in Wenen

Wenen is al drie jaar op rij uitgeroepen tot de ‘meest leefbare stad van de wereld’. Dat komt door goedkoop en overzichtelijk openbaar vervoer, veel groen, goede scholen en vooral: heel veel betaalbare woningen omdat de lokale overheid veel woningen in bezit heeft en daar geen hoge prijzen voor vraagt. Daardoor kan iedereen door elkaar wonen.

Los Angeles

Een stad met potentie

In 1880 had Los Angeles nog maar 11.000 inwoners. In 1930 had de LA County er 2,2 miljoen.

Moskou

Groot sportland

De Sovjet-Unie haalde op hun eigen Zomerspelen in Moskou van 1980 maar liefst 80 keer goud (in totaal 195 medailles). Behalve de VS in 1904 is dat de beste prestatie ooit. Maar ja, de halve wereld boycotte de Spelen. Maar vergis je niet; bij elke Spelen waar de Sovjet-Unie aan meedeed werden ze eerste of tweede.

Seoul

Oppan YouTube Style

Gangnam Style was de eerste video die de magische grens van een miljard views op YouTube doorbrak. Door het succes van het nummer ging Billboard in hun Top 100-lijst voortaan ook YouTube-views meerekenen, wat sindsdien het muzieklandschap aardig veranderd heeft.

Ierland

Irish pub food

Eten was in Ierse pubs oorspronkelijk niet gebruikelijk. Fish and chips en Shepherd's Pie zijn dus niet zulke klassieke pubgerechten als ze lijken.

Jamaica

Three little birds

Het eiland Jamaica is de thuisbasis van 28 endemische vogelsoorten. Daaronder zijn drie verschillende kolibries: een zeer kleine vogelsoort.

Equatoriaal-Guinea

Duisterste feitje van de site?

De voormalige president van Equatoriaal-Guinea, Francisco Macias Nguema, heeft in 1975 tijdens kerst 150 van zijn tegenstanders in een voetbalstadion laten executeren door soldaten verkleed als kerstman terwijl de versterkers het lied van Mary Hopkin "Those Were the Days" op repeat speelden.

Laos

Lan Xang Hom Khao

Het rijk dat als voorloper van het moderne Laos kan worden gezien heette Lan Xang Hom Khao: letterlijk vertaald het koninkrijk van een miljoen olifanten onder de witte parasol. We hebben een winnaar in de categorie 'Mooiste naam voor je koninkrijk'.

Suriname

Knipperlichtrelatie

Ronnie Brunswijk was de lijfwacht van Desi Bouterse. Tot de twee in 1986 een burgeroorlog tegen elkaar uitvochten. 25 jaar later was alles weer pais en vree en vormden ze samen een regeringscoalitie. Aan deze soap kan GTST een puntje zuigen.

Koerdistan

Unique growing point

Nootmuskaat en kruidnagel komen van nature alleen voor op een paar mini-eilandjes in de Molukken. The Spice Islands zijn dus al een eeuwenoude bijnaam.

Tadzjikistan

Een lesje post-Sovjet-enclaves

Sokh is een Oezbeekse enclave in Kirgizië, waar vrijwel alleen maar Tadzjieken wonen.

Flevoland

Dubai eat your heart out

De Flevopolder is het grootste kunstmatige eiland ter wereld.

Koerdistan

Sorry man, komt even niet uit

Het Koerdische voetbalelftal is veroordeeld tot toernooien als de VIVA world cup en het International Tournament of Peoples, Cultures and Tribes. Maar onlangs hebben de Koerden het in dat wereldje aardig verbruid. Ze trokken zich in 2024 namelijk een paar weken voor de Conifa World Cup terug als organisator, terwijl de andere deelnemers hun reis en verblijf al hadden geboekt. Het leverde Koerdistan een schorsing op voor onbepaalde tijd. Ze mogen pas weer meedoen nadat ze een boete hebben betaald om de gedupeerde deelnemers te compenseren.

Argentinië

Gelegenheitsfreund

Argentinië probeerde na de Tweede Wereldoorlog Duitse wetenschappers te rekruteren, net zoals de VS en de Sovjet-Unie. De Argentijnen waren alleen een stuk soepeler over wie die grote wetenschappers mee mochten nemen. In de VS mochten ze bijvoorbeeld alleen directe familie meenemen, maar in Argentinië mocht je ook je beste vriend, buurman en schoonmaker meenemen. Zo hadden sommige wetenschappers 'ineens' een nazi-kopstuk als beste vriend.

Utrecht

De Utrechtse Banksy

Kijk naar blinde muren en elektriciteitshuisjes in Utrecht en het zal niet lang duren voordat je 'm spot: de kenmerkende kabouter die het handelsmerk is van een Utrechtse graffiti-artiest. Wie erachter zit, is voor het grote publiek nog altijd een groot mysterie.

België

Dance-erfgoed

België was in de jaren '80 het centrum van het muziekgenre New Beat. Toen Jo Bogaert met Technotronic rap toevoegde aan de New Beat met het nummer Pump up the Jam, was de Eurodance geboren. Ook Hardcore is voortgekomen uit New Beat.

Senegal

Gorée Ouvertflaqué

Het Senegalese eiland Gorée is vernoemd naar Goeree. Ja, van Overflakkee. Goeree komt van 'goede reede' - veilige haven.

Caïro

Telraam gezocht

Niemand weet hoeveel mensen er precies in Caïro wonen. In Caïro-stad ergens tussen de 9-10 miljoen en Groot-Caïro tussen de 20-22 miljoen. Groot-Caïro is in ieder geval de grootste stad van Afrika als je zo rekent.

Saint Lucia

Drive-in vulkaan

Sulphur Springs is een geothermisch veld: een zwakke plek in de aardkorst waar magma dicht onder het oppervlak zit. Dat zorgt voor warmwaterbronnen, kokende modderpoelen, rook en vooral heel veel zwavelafzettingen. Je kunt met de auto tot aan de rand van het veld rijden, waardoor het gemunt wordt als de enige drive-in vulkaan ter wereld...

Algerije

Speltip 9: weet wanneer je moet stoppen

Abdelaziz Bouteflika kreeg zoveel krediet voor het beëindigen van de Algerijnse burgeroorlog, dat hij als een van de weinige Arabische leiders de Arabische Lente overleefde. Maar in 2019 kwam zelfs aan zijn krediet een eind. Hij had zich als seniele oude man beschikbaar gesteld voor een vijfde termijn, terwijl kort daarvoor was afgesproken dat een president maar twee termijnen mocht dienen.

Namibië

Kazungulandenpunt

Kazungula is qua landsgrenzen de grootste gemiste kans van onze tijd. Het had 150 meter gescheeld of hier had een vierlandenpunt gelegen. De grens van Botswana met Zambia is dus 150 meter lang, en Namibië en Zimbabwe grenzen dus net niet aan elkaar.

Australië

Internationale studenten in Australië

Australië telt zo'n 875.000 internationale studenten. 1 op de 28 mensen in Australië is dus internationale student. Eenderde daarvan komt uit China. Dat betekent dat 1 op de 5000 Chinezen momenteel in Australië studeert.

Marshalleilanden

Tourist trap?

De topbestemming op de Marshalleilanden is volgens Tripadvisor... een brug. Een doodgewone, betonnen brug van slechts 20 meter lang die twee delen van het hoofdatol Majuro verbindt. Verder in het lijstje bestemmingen volgens Tripadvisor: een tweetal kraters die nagelaten zijn door atoomproeven. Geen reviews, dus of je kan er helemaal niet heen, of het kan wel maar je komt er zo radioactief van terug dat je geen review meer kan achterlaten. Geen wonder dat slechts een paarduizend toeristen per jaar de Marshalleilanden weten te vinden.

Turkmenistan

Kaspisch Meer

Voor eens en voor altijd: de Kaspische Zee is groot en zout, maar geen zee. Dat maakt het dan wel weer het grootste meer ter wereld. De omringende landen komt het trouwens beter uit om het wel een zee te noemen, want dan gelden gunstigere maritieme afspraken dan bij een meer.

Servië

Stiekem naar Servië?

Reis dan via Kosovo. De grens tussen Servië en Kosovo wordt door Servië niet bewaakt, want die zien het niet als grens.

Noord-Korea

Pyongy-eye catcher

Het Ryugyong Hotel in Pyongyang is 330 meter hoog, telt 105 verdiepingen en werd ooit gebouwd als prestigeproject voor een jeugdpropagandafestival in 1989. Kosten: 2% van het hele BNP. Probleem: het werd nooit afgebouwd. Wat doe je dan? Je laat de binnenkant leeg en bekleedt de buitenkant met glas en LED-strips. Resultaat: het grootste propagandadisplay ter wereld.

Burkina Faso

Lezen, schrijven en vergeten

Thomas Sankara regeerde vier jaar en liet in die tijd de alfabetiseringsgraad stijgen van 13% naar 73%. Toen gebeurde er 27 vrij weinig in het land en nu staan ze weer op 36%.

Togo

Was het niet toevallig Benin?

Het Bahreinse voetbalelftal speelde in 2010 een vriendschappelijke wedstrijd tegen Togo. Maar het viel ze tijdens hun 3-0 winst op dat Togo wel erg slecht speelde. Wat bleek? Togo bleek hun nationale team helemaal niet gestuurd te hebben. Sterker nog, ze hadden helemaal geen team gestuurd. Het was pure zwendel, een oud-coach van Togo had de wedstrijd georganiseerd buiten de bond om. Dit alles riekt naar matchfixing, die overigens nooit bewezen is.

VK: Schotland

Clanland

In Schotland heb je uiteraard de Clans. Dat woord komt van Schots-Gaelisch clann, letterlijk 'kinderen'. De meeste clans hebben hun eigen tartanpatronen, meestal daterend uit de 19e eeuw, die ze vervolgens weer verwerken op hun kilts.

Argentinië

Teatro Colón

Ieder theater dicht zichzelf een geweldige akoestiek toe. Maar het Teatro Colón in Buenos Aires heeft recht van spreken. Uit akoestisch onderzoek bleek dat de zaal de beste akoestiek voor opera's heeft ter wereld, en de één na beste voor concerten.

Jemen

Manhattan van de woestijn

Shibam is een ommuurde stad in de woestijn. Al snel was er binnen de stadsmuren geen ruimte meer, dus bouwde men de hoogte in. De lemen huizen bereiken hoogtes van tien verdiepingen. Vandaar de bijnaam. Nadeel: leem kan niet zo goed tegen water, dus je kunt op je vingers natellen wat de aansluiting op het waternet voor bedreiging vormt...

Australië

Australië kent vele talen

Australië is linguïstisch gezien een van de meest diverse landen ter wereld. Het land kent zo'n 250 talen, waarvan de meeste piepkleine Aboriginal-talen zijn. Onder die talen bevinden zich ook isolaten, die geen banden hebben met enige andere taal.

Afghanistan

Hippie trail

Je kan het je bijna niet voorstellen, maar Afghanistan was in de jaren '60 en ' 70 een liberaal en progressief land. Het trok dan ook veel buitenlandse toeristen aan. Het was een topbestemming langs de hippie trail, niet om de laatste plaats vanwege de fantastische hasj die je er kan krijgen.

Afghanistan

Kostbaar pigment

Afghanistan is onlosmakelijk verbonden met de winning van lapis lazuli, een fel blauwe edelsteen. Daaruit win je het pigment ‘ultramarijn’, lange tijd de duurste kleurstof ter wereld. Je kent het misschien ook uit het schilderij Meisje met de Parel, van Johannes Vermeer.

Algerije

Zwartvoeten

De Franse kolonisten in Algerije werden ‘pied-noirs’ genoemd: zwartvoeten. Die naam had twee betekenissen. Voor Algerijnen waren het zwartvoeten, want zwarte laarzen. Voor Europeanen waren het zwartvoeten, verwijzend naar de bijna zwarte voeten als gevolg van een leven in de zon.

Griekenland

Dieppelandse Zee

Waar de Afrikaanse plaat onder de Egeïsche-Anatolische plaat duikt, heb je de diepste trog van de Middellandse Zee: De Helleense Trog. Maar liefst 5.267 meter diep. Hier vind je bijvoorbeeld potvissen.

Rusland

Ik wil graven

Het superdiepe boorgat van Kola is het diepste gat dat de mensheid ooit gegraven heeft. 12,2 kilometer diep.

Overijssel

Er is veel IJssel over

De IJssel loopt van Westervoort via Zutphen, Deventer, Kampen en het Ketelmeer naar het IJsselmeer. Met 127 kilometer is het de langste rivier die uitsluitend over Nederlands grondgebied stroomt - dus niet de Linge die dat op een of andere manier claimt.

Detroit

Pizza motorolie

De Detroit style pizza onderscheidt zich met het feit dat ie vierkant is. En dat komt omdat ie traditioneel gebakken werd in vierkante blikken die veel gebruikt werden in de auto-industrie, als bakken om olie op te vangen of onderdelen in op te bergen.

Puerto Rico

Dieptepunt

Ten noorden van Puerto Rico ligt een transforme plaatgrens. Meestal heb je subductie nodig voor diepe troggen, maar hier zorgt de transforme plaatgrens juist voor grote dieptes. De Milwaukeediepte is 8605 meter diep. Het is het diepste punt van de hele Atlantische oceaan.

Cambodja

Geopolitieke brainfart

De Rode Khmer waren zo nietsontziend dat ze eind jaren ‘70 zelfs de voormalige communistische bondgenoten in Vietnam tegen zich in het harnas joegen. En dus waren het uitgerekend de Vietnamezen die een einde kwamen maken aan het regime van Pol Pot. En nu komt het bizarre: het westen was zo vastgeroest in de anti-Vietnamese houding, dat het de Rode Khmer van Pol Pot bleven zien als de legitieme regering van Cambodja.

België

Operatie Opera

De Belgische onafhankelijkheidsstrijd tegen Nederland begon op 25 augustus 1830 tijdens de opvoering van de opera De Stomme van Portici in de Muntschouwburg in Brussel. De revolutionairen renden naar buiten, plunderden Nederlandse huizen en kregen bijval in andere steden.

Australië

Geen bochten naar Perth

De treinrit Perth-Adelaide gaat via de Trans-Australian Railway, met het langste stuk zonder bochten ter wereld: 478km. Pak je de auto, dan rijd je over een kaarsrechte snelweg. Er is onder meer een stuk van 240 kilometer met maar één bocht.

Polen

Wie het laatst lacht…

Geen van de buurlanden die Polen in 1990 had, bestaat nu nog. Tsjechoslowakije is opgedeeld, Oost-Duitsland is samengevoegd en de Sovjet-Unie is verdwenen.

Estland

Zwerfkeien

Estland ligt bezaaid met zwerfkeien. Tijdens de ijstijden werd Estland keer op keer platgewalst door gletsjers die deze keien meevoerden. De grootste keien hebben een diameter van meer dan 30 meter en worden beschermd door de overheid.

Antwerpen

Rivier van niks

De Schelde oogt groots, is ver voor de monding al kilometers breed en maakt een van de grootste havens van Europa mogelijk. Maar laat je niet foppen door de breedte: het debiet bedraagt bij Antwerpen gemiddeld maar iets meer dan 100 m3 per seconde. Ter vergelijking: bij de Rijn is dat 2200 m3 per seconde. Als je iets verder stroomopwaarts gaat kijken, dan wordt de Schelde ook al snel smal en moeilijk bevaarbaar. Bij Antwerpen zie je dus vooral zeewater dat de monding in is gestroomd.

Griekenland

Trekpleister

In 2019 trok Griekenland 34 miljoen buitenlandse toeristen, op een eigen bevolking van ruim 10 miljoen. Het is dat je op lijstjes van toeristen per hoofd van de bevolking altijd klopt krijgt van Vaticaanstad, Andorra en eilandstaatjes in de Caraïben, maar van de serieuze landen is Griekenland wel echt de koploper.

Italië

Fiat 124

De beroemdste Fiat ter wereld is niet de 500, niet de Panda en zelfs niet te Multipla, maar de 124. In 1967 auto van het jaar, maar jullie kennen hem alleen onder een andere naam. De Russische autofabrikant Lada ging dit model namelijk in licentie bouwen en deed dat tot 2012. Dé Lada, die nog steeds zo toonaangevend is in de straten in Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie, is dus in wezen een Fiat uit 1967.

Genereer feitje

Liever alle feitjes op een rij? Klik dan hier.

FEIT:

Vriend van de show 🎙

Luister op 👂