Alle kroegfeitjes op een rij 👀
Zouden ze nu een moord voor doen
In de eerste decennia van de vorige eeuw had Los Angeles het grootste elektrische tramnetwerk ter wereld. Eerst kwamen de stationnetjes, toen de stadjes. Op het hoogtepunt reden er tegelijkertijd 10.000 trams per dag. In 1961 zou de laatste rijden, volledig geslachtofferd ten behoeve van de auto. Nog iets waar ze spijt van hebben: het afbreken van een verhoogd aangelegde fietssnelweg, begin 20e eeuw. De eerste fietssnelweg ter wereld.
Los Angeles
Washingtonnetje ging uit varen
Barbados is de enige plek buiten de Verenigde Staten waar George Washington ooit is geweest
Barbados
De Pan-Afrikaanse Olympische Spelen
De Pan-Afrikaanse Spelen zijn ooit bedacht door Pierre de Coubertin in 1920, maar door angst voor een sterker gevoel van zelfbestuur bestaan ze pas écht sinds 1965.
Afrika
Ambassades
Vaticaanstad is zo klein dat de ambassades van andere landen in Italië mogen staan. Dat maakt de Italiaanse ambassade voor Vaticaanstad de enige ambassade ter wereld die in eigen land staat.
Vaticaanstad
Knuffeldood
De meeste ongecontacteerde stammen lijken zich er bewust van te zijn dat er een buitenwereld is. Ze blijven bewust op afstand, want ze kennen de gevaren. Een aantal stammen heeft dat aan den lijve ondervonden. Een goedbedoelde omhelzing tussen een Braziliaanse ingenieur en een stamleider in 1910 leidde er bijvoorbeeld toe dat binnen 3 jaar 4500 van de 5000 stamleden stierven aan besmettelijke ziektes waar ze niet resistent voor waren.
Zuid-Amerika
Verrekijker mee
De Nanga Parbat is de meest westelijkste 8000’er, en is te zien vanuit de Indusvallei op 1100 meter hoogte. Je ziet dus 7000 hoogtemeters, vooral door de zuidelijke Rupal Face, de hoogste bergwand ter wereld. De Nanga Parbat zal tevens over 250.000 jaar de hoogste berg ter wereld zijn, omdat hij harder groeit dan de anderen.
Pakistan
Peperkoekhuisjes
Wil je peperkoekhuisjes in het echt zien? Dan moet je naar Sanaa. Het oude centrum staat er vol mee en is niet voor niets werelderfgoed.
Jemen
Georgische wijn
Wijnbouw is in Georgië een eeuwenoude traditie. Nauwelijks bekend in het westen, maar in de Sovjet-Unie was Georgische wijn de crème de la crème.
Georgië
Het fantastische Pantheon
Het Pantheon (pan = alle, theon = goden) is het best bewaarde gebouw uit de Romeinse tijd. Het is een tempel en de blauwdruk voor zo’n beetje alle koepelgebouwen ter wereld. Het werd gebouwd in 126 na Christus, en is daarmee met afstand het oudste nog bestaande koepelgebouw. Én het grootste koepelgebouw waar geen gewapend beton bij gebruikt is.
Rome
Sakartvelo
Georgiërs noemen hun land Sakartvelo.
Georgië
Witte kerst
Felisa Rincón de Gautier is de beroemdste burgemeester van San Juan. Ze bekleedde het ambt 22 jaar. In 1992 was ze met haar 95 jaar de oudste gedelegeerde op de Democratische Conventie. Maar ze is vooral bekend vanwege het feit dat ze in 1952, 1953 en 1954 een paar vliegtuigen vol sneeuw bestelde om de inwoners van haar snikhete stad een witte kerst te bezorgen.
Puerto Rico
Huisvlijt
Als je goed kijkt, herken je in dat strookje tapijt op de Turkmeense vlag vijf verschillende motiefjes. Die staan voor de vijf grootste Turkmeense stammen.
Turkmenistan
The king
Michael Jackson kwam er door DNA-onderzoek achter dat hij waarschijnlijk Ivoriaanse voorouderen had. Dus bezocht hij in 1992 de stam waaraan hij verwant zou zijn. Die kroonden hem vervolgens tot koning en dat bleef hij tot zijn dood. Toen Michael Jackson stierf in 2009, vroeg de stam aan de familie van Jackson om zijn lichaam, zodat ze hem een koninklijke begrafenis konden geven in Ivoorkust. Zover kwam het niet.
Ivoorkust
Dit Armeen je niet
De naam Nagorno-Karabach is afgeleid van het Russische woord "Nagorny" dat "bergachtig" betekent en "Karabach" dat "zwarte tuin" betekent in het Turks. Moet je nagaan hoe conflictgevoelig de geschiedenis al is.
Armenië
Oudman
De geschiedenis van de staat Oman gaat terug naar 749 na Christus. Daarmee is het de oudste staat in de Arabische wereld.
Oman
Niet veel te wenen in Wenen
Wenen is al drie jaar op rij uitgeroepen tot de ‘meest leefbare stad van de wereld’. Dat komt door goedkoop en overzichtelijk openbaar vervoer, veel groen, goede scholen en vooral: heel veel betaalbare woningen omdat de lokale overheid veel woningen in bezit heeft en daar geen hoge prijzen voor vraagt. Daardoor kan iedereen door elkaar wonen.
Oostenrijk
Navi Mumbai
Ten oosten van de baai van Mumbai wordt sinds de jaren ‘70 gebouwd aan de voorstad Navi Mumbai. Dat is nog altijd de grootste in één keer geplande stad ooit.
Mumbai
Begrotingstekortje
Olie is in Nigeria goed voor 5-10% van het BBP, maar ook voor 80-85% van de overheidsinkomsten. Omdat de informele sector zo gigantisch is, zijn er veel sectoren die het land Nigeria veel geld opleveren maar die tegelijkertijd geen belastinggeld in het laatje brengen.
Nigeria
Dolksteek
De Nepalese Congrespartij verjaagde in de jaren '50 de Rana (de premier) en gaf de Shah (de koning) de macht weer in handen. Die was alleen niet zo gecharmeerd van de democratiseringspogingen van die partij. Hij zei dankjewel, maar verbood daarna de partij en maakte van Nepal weer een absolute monarchie.
Nepal
Amazigh
De meeste Algerijnen zijn afstammelingen van oude Amazigh- of Berbergroepen die met verschillende binnenvallende volkeren zijn gemixt. Tegenwoordig noemen Berbers zichzelf trots Amazigh (m), Tamazight (v) of Imazighen (meervoud), wat ‘vrije mensen’ of ‘nobele mensen’ betekent. Op dit moment beschouwt een klein kwart van de Algerijnen zichzelf als Imazighen.
Algerije
Bob de bouwer
In Blantyre staat de St Michael and All Angels Church: de oudste kerk tussen de Zambezi en de Nijl. Hij werd gebouwd door een Schotse missionaris zonder kennis van architectuur, die niet eens vooraf een tekening maakte. Hij keek op de bouwplaats gewoon welke constructies werkten en welke niet en moest het ook nog eens doen met een team van lokale arbeiders zonder enige ervaring met bakstenen gebouwen. Dat gezegd hebbende: de kerk is werkelijk prachtig geworden, én staat nog altijd fier overeind.
Malawi
Maya's
44% van de bevolking van Guatemala behoort tot de oorspronkelijke bevolking, voornamelijk Maya's. Bolivia is het enige land in de Amerika's waar dat percentage hoger ligt (48%). Denk overigens niet dat de Maya's een homogene groep vormen. Er leven in Guatemala 23 mayavolkeren.
Guatemala
Groenrechts?
Rodrigo Duterte hield er een opmerkelijke cocktail van standpunten op na. Hij was ongekend hard in zijn aanpak van de drugscriminaliteit en liet veel dealers en gebruikers vermoorden. Tegelijkertijd verdedigde hij het homohuwelijk, verstrekte hij gratis condooms en spande hij zich in om de natuur op de Filipijnen te beschermen. Zo sloot hij het resorteiland Boracay een half jaar lang om milieuproblemen te kunnen oplossen die het toerisme had veroorzaakt.
Filipijnen
Dieptepunt
Ten noorden van Puerto Rico ligt een transforme plaatgrens. Meestal heb je subductie nodig voor diepe troggen, maar hier zorgt de transforme plaatgrens juist voor grote dieptes. De Milwaukeediepte is 8605 meter diep. Het is het diepste punt van de hele Atlantische oceaan.
Puerto Rico
Noorderbuur?
Canada ligt ten noorden van de VS. Maar, komt -ie, 70% van de Canadezen woont ten zuiden van het enorme kaarsrechte deel van de grens met de VS. En ten noorden van het zuidelijkste puntje Canada wonen meer Amerikanen dan Canadezen.
Canada
California City
California City is gesticht in de jaren ‘50, net over de bergen als oplossing voor het almaar uitdijende Los Angeles. Maar dit bleek wishful thinking. Het is nu qua oppervlakte de derde stad van Californië, maar er wonen maar 15.000 mensen.
Los Angeles
Papiamentou
Papiaments kan op twee manieren worden gespeld: op Aruba hanteren ze het papiamentó, en op Bonaire en Curacao het papiamentú. De variant op Bonaire en Curacao leest makkelijker weg, want die is heel fonetisch gespeld.
Eilanden: Bonaire
Aardig palmares
Gewichtheffer Marcus Stephen is de beste sporter die Nauru ooit heeft gehad. Hij is zevenvoudig gouden medaillewinnaar op de gemenebestspelen en wilde in 1992 naar de Olympische Spelen, maar toen had Nauru nog geen Olympisch comité. En dus deed hij toen maar mee namens Samoa. Vanaf 1996 kon hij uitkomen voor Nauru. Na zijn carrière werd hij in 2007 president van het land.
Nauru
rondjes rijden, we blijven rondjes rijden
In de 'nieuwe' hoofdstad Putrajaya staat 's werelds grootste rotonde - met de inspirerende naam de Putrajaya-rotonde. Hij heeft een diameter van 3,5 km. Rondje van de zaak?
Maleisië
Pygmeeën
Pygmeeën zijn volkeren waarvan de volwassenen gemiddeld kleiner zijn dan 150 centimeter. In Congo wonen er ongeveer 600.000. Pygmeeën werden zowel door Afrikanen als door Europeanen tot slaaf gemaakt, tentoongesteld in westerse dierentuinen en waren recentelijk nog slachtoffer van genocide en kannibalisme door andere volkeren. Ook door de overheid worden ze nog altijd systematisch gediscrimineerd.
Democratische Republiek Congo
Vlekvrij bombarderen
De Hongaar László Biro geldt als uitvinder van de balpen. Die brak internationaal door omdat ze een regelrechte lifehack waren voor piloten in WOII: ze gaven een stuk minder vlekken dan een vulpen. Een balpen heet in het Engels nog steeds een biro.
Hongarije
Profeet Leonardo
Homo Universalis Leonardo da Vinci was zijn tijd ver vooruit. Even he: de beste man leefde in de 15e eeuw en experimenteerde met ontwerpen voor helikopters, vliegtuigen en parachutes. In 2000 bouwde iemand zijn parachute na, precies volgens de beschrijving, met hout en canvas. Hij testte hem op grote hoogte, met een moderne parachute als backup. Het ontwerp van Da Vinci functioneerde perfect.
Italië
Leven in de toekomst
Kiritimati, helemaal in het oosten van Kiribati, heeft de tijdzone +14. Gek genoeg liggen -11 en -12 ten westen daarvan. Dus kom je vanuit het oosten dit gebied in varen, dan ga je van -10 naar +14, dan weer naar -11 en zelfs -12. Dat is een flinke tijdreis. Kiribati is daarmee het eerste land dat het nieuwe jaar ingaat.
Kiribati
In the Jungle, the hungry jungle
In 1898 sloegen twee leeuwen toe tijdens de aanleg van de Oeganda-spoorlijn. Ze sleepten ’s nachts spoorarbeiders uit hun tenten en aten ze op. Tientallen, misschien wel honderd mensen verdwenen. Ze staan nog steeds bekend als de Man-eaters of Tsavo en hun opgezette lichamen liggen nu in het Field Museum in Chicago.
Kenia
Hallo, nootje!
Pandamus is een van de 840 Papoease talen. Het is een verzonnen taal die alleen gesproken wordt, en mag worden, tijdens het rapen van nootjes. Het spreken van normale talen zou de oogst schaden.
Papoea-Nieuw-Guinea
Ponso
Op een eilandje voor de kust woont chimpansee Ponso, helemaal alleen nadat de rest van zijn familie om onverklaarbare redenen is overleden. Hij staat bekend als de eenzaamste chimpansee in de wereld. Vrijwilligers doen er alles aan om hem in leven te houden.
Ivoorkust
Communistische GTST de Mexico
Frida Kahlo, de kunstenares, was overtuigd socialist en had in die hoedanigheid een affaire met Leon Trotski. Ze was ook getrouwd met een van de bekendste politieke muralisten van Mexico, Diego Rivera. Trotski werd vermoord met een ijsbijl. Frida en Diego scheidden en trouwden weer. Het was een groot gekkenhuis.
Mexico
Vaals
Met 5199 meter is Mount Kenya de hoogste berg van het land, en de één na hoogste van Afrika. Onoriginele naam? Nou, de berg is niet vernoemd naar het land, maar andersom! Zullen wij dat ook gaan doen?
Kenia
Bijzonder Zuccesvolle Noten
In Nederland is BZN veruit de bestverkopende albumband aller tijden. Ze hebben meer dan 30 jaar onafgebroken in de albumtop gestaan. Op single-niveau houdt BZN het record van de meeste Top-40-hits, ze hebben 26 jaar achtereen minstens één hit in de Top 40 gehad (1973-1998). In de loop van zijn bestaan is de band wereldwijd met 88 gouden en (dubbel)platina platen beloond.
Noord-Holland
Karwijzaad
Als je naar Letland gaat, kun je maar beter van karwijzaad houden. Dat zit echt óveral in: van speka piragi (deegballetjes met spek en ui), tot sklandrausis (pasteitje met wortel en aardappel) en jani (kaas met ei en boter).
Letland
De Grote Podcastlas en De Speld presenteren: de betrouwbaarste landengids aller landengidsen!
- Een satirische blik van alle landen van de wereld
- Het perfecte cadeau voor wereldreizigers
Vriend van de show 🎙
Je kunt De Grote Podcastlas steunen als vriend van de show. Voor slechts 2,50 euro per maand of 27,50 per jaar kun je ons steunen om onze podcast te blijven maken.
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Luister op 👂
