Alle kroegfeitjes op een rij 👀
The Dutch Disease
Het Groningse gas maakte ons zo rijk, dat onze exportproducten niet meer concurrerend waren. De industrie stortte in en de werkloosheid steeg enorm. Het geld dat we binnenhaalden met het gas, moesten we daarom voor een groot deel gebruiken voor uitkeringen. The Economist heeft dit fenomeen The Dutch Disease gedoopt.
Groningen
Blinde diplomatie
Tijdens het verdrag van Tordesillas verdeelden de Spanjaarden en de Portugezen hun invloedssferen op het westelijk halfrond: alles ten westen van een bepaalde lijn mocht Spanje hebben, alles ten oosten ervan was voor Portugal. Zuid-Amerika was op dat moment alleen nog helemaal niet ontdekt. Maar het verdrag zorgde er dus wel voor dat Brazilië Portugees werd en de rest van Zuid-Amerika Spaans.
Zuid-Amerika
Piramides van Djoser
In de tijd van farao Djoser (rond 2650 voor Christus) werden koningen begraven in mastabas, dat zijn rechthoekige platte grafstenen. Imhotep was degene die in opdracht van de farao Djoser de eerste mastaba stapelde op een tweede, die op een derde, totdat je een trappenpiramide kreeg. Woohoo! De getrapte piramide van Saqqara staat nog steeds en was destijds met 62,5 meter hoog het hoogste gebouw op aarde en voor zover we weten het eerste gebouw volledig van steen.
Egypte
Afghtajkistan
Er wonen meer Tajik in Afghanistan dan in Tajikistan. Tien tot vijftien miljoen Afghanen zijn Tajik; in Tajkistan wonen er zo'n 9 miljoen. Da's leuk he.
Afghanistan
Money to burn
Pablo Escobar was altijd op de vlucht. Toen zijn dochter ziek werd en ze ondergedoken zaten, verbrandde Pablo zo'n 2 miljoen dollar aan cash om haar warm te houden.
Colombia
Los Armeles
In Los Angeles kost een huis gemiddeld bijna een miljoen. Van de mensen met lage inkomens kan maar één op de vijf een betaalbaar huis vinden. Het gevolg is dat ruim 10% van de inwoners van LA geen huis heeft, maar een bed huurt in een slaapzaal. Zo'n 70.000 Angelinos hebben nog minder geluk en zijn dakloos.
Los Angeles
Met de winden mee
De Cambodjaanse Volkspartij is al sinds de jaren '70 aan de macht. Het was eerst de partij van de nationaalcommunist Pol Pot, daarna van de communistische Vietnamezen die hem verjoegen, en sinds de jaren '90 van de huidige centrumrechtse, liberale regering.
Cambodja
Democratische pioniers
De eerste bewoners van IJsland riepen volksraden in het leven om hun nederzettingen te besturen, de zogeheten thing. Dat werden er al snel heel veel, dus besloten ze in 930 één overkoepelend orgaan voor volksinspraak op te richten: het althing. En het althing is nog altijd de volksvertegenwoordiging van IJsland, en is daarmee het oudste parlement ter wereld. IJsland is dus ook de langst bestaande democratie ter wereld. Fun fact: in die vroege jaren was er geen wetboek. In plaats daarvan wezen ze een gast aan die alle wetten moest onthouden.
IJsland
Golddiggers
Goud is goed voor 94% van de opbrengsten uit de export. Niet verwonderlijk dus dat Zwitserland en de Verenigde Arabische Emiraten samen 90% van de Malinese exportopbrengsten ophoesten.
Mali
Wintergroen
De dikke sneeuwlaag die het bos maandenlang afsluit is goed voor de plantjes en diertjes. Want die sneeuw werkt als een isolatiedeken, waardoor planten, wortels en dieren beschermd blijven tegen de ergste kou.
Lapland
De Berliner Pfannkuchen
Wat wij een Berliner noemen, heet in Berlijn een Pfannkuchen. Het heet wel in de rest van de wereld een Berliner. Of Berliner Bol. Wat jij wil.
Berlijn
Songfirstival
Zwitserland was de eerste winnaar van het Eurovisie Songfestival, in 1956.
Europa
Sugar Sugar
Jamaica was in de 18e eeuw de grootste producent van suiker ter wereld.
Jamaica
Noord-, West-, Zuid-, Oostenrijk
In Limburg ligt ons enige drielandenpunt. Het Europese land met de meeste drielandenpunten is Oostenrijk, met maar liefst negen stuks. Ze zullen vast niet op alle punten zo’n minipretparkje gemaakt hebben als wij.
Limburg
Bijzonder Zuccesvolle Noten
In Nederland is BZN veruit de bestverkopende albumband aller tijden. Ze hebben meer dan 30 jaar onafgebroken in de albumtop gestaan. Op single-niveau houdt BZN het record van de meeste Top-40-hits, ze hebben 26 jaar achtereen minstens één hit in de Top 40 gehad (1973-1998). In de loop van zijn bestaan is de band wereldwijd met 88 gouden en (dubbel)platina platen beloond.
Noord-Holland
Op eenzame hoogte
Londen groeide in de 19e eeuw als kool. Aan het eind van die eeuw woonden er 6,5 miljoen mensen: twee keer zoveel als in de nummers 2 van dat moment, New York, Parijs en, jawel, Kano (in Nigeria).
Londen
De één z'n dood...
De Sami leefden in het binnenland, volstrekt geïsoleerd van de Noren die aan de kust neerstreken. Die isolatie kwam ze in 1349 goed van pas: de builenpest ging vrijwel volledig langs ze heen, terwijl de Noorse handelscentra aan de kust er compleet aan onderdoor gingen. Dus de Noorse kust ontvolkte, en dat was voor veel Sami aanleiding om de verlaten Noorse kustplaatsen in te nemen. Hier is het onderscheid ontstaan tussen de Berg-Sami, die in de binnenlanden bleven en nomadisch bleven leven, en de Zee-Sami, die zich vestigden aan de kust en gingen leven van de visserij.
Lapland
The Broke City
Detroit ging in 2013 failliet en geldt als het grootste gemeentelijke faillissement ooit. 18 tot 20 miljard dollar aan schulden. Het faillissement was zo erg dat 40% van de lantaarnpalen niet meer werkte, de politie vijf keer later kwamen opdagen dan het nationale gemiddelde en 2 op de 3 van de ambulances waren buiten dienst. Tussen 1988 en 2024 reden er zelfs geen treinen naar het centrale station van Detroit.
Detroit
Bye bye Anguilla
In de jaren '60 werden St. Christopher (Kitts), Nevis en Anguilla samen een onderdeel van het Britse Rijk. Dat vond Anguilla maar niets. Ze stapten eruit en verklaarden zich onafhankelijk. De Britten vonden dat maar niets, grepen in en gaven het een andere status binnen hun rijk. 15 jaar later werden St. Kitts & Nevis onafhankelijk land. Anguilla is tot op de dag van vandaag nog steeds Brits.
Saint Kitts & Nevis
Three little birds
Het eiland Jamaica is de thuisbasis van 28 endemische vogelsoorten. Daaronder zijn drie verschillende kolibries: een zeer kleine vogelsoort.
Jamaica
Medeo
Hoog in de bergen bij Alma-Ata ligt de legendarische openluchtijsbaan Medeo. Door de bijzondere ligging in de vallei kan er onder bepaalde omstandigheden rugwind gedurende de gehele ronde optreden. Voor de intrede van overdekte kunstijsbanen werden hier talloze wereldrecords gereden.
Kazachstan
Het Canadees Schild
Deze epische naam is eigenlijk de ondergrond van meer dan de helft van Canada. Het zijn Precambrische rotsen die meer dan een miljard jaar oud zijn, waardoor het een van de oudste en meest stabiele geologische formaties ter wereld is.
Canada
Xander wie?
Goede kans dat je nog nooit van hem had gehoord, maar de Arubaanse honkballer Xander Bogaerts is de op één na best verdienende topsporter in ons koninkrijk. Hij verdient een slordige 25 miljoen per jaar in de Major League Baseball. Alleen Max Verstappen strijkt nog meer salaris op.
Aruba
Louvre Abu Dhabi
Het Louvre heeft een dependance in Abu Dhabi. Het is het grootste museum in de Arabische wereld en heeft een enorm koepeldak met kleine openingen waar zonnestralen doorheen kunnen schijnen. Binnen lijkt het hierdoor alsof je in een oase onder een dadelboom zit die het zonlicht filtert met zijn bladeren.
Verenigde Arabische Emiraten
Catrijper Nok
Deze duin is de hoogste van Nederland. 55,4 meter! Alleen in Utrecht, Gelderland, Overijssel en Limburg liggen hogere natuurlijke punten.
Noord-Holland
Rolex
Oegandezen zijn dol op rolex. Niet de horloges, maar de van de Indiërs overgenomen snack waarbij je een omelet oprolt in een chapati: rolled eggs dus, wat al snel verbasterde tot rolex.
Oeganda
Lange Malagasy namen
Malagasy proppen een hele stamboom in een achternaam. Dat levert ingewikkelde namen op, zoals van deze 18e-eeuwse prins: Andrianampoinmerinandriantsimitoviaminandriampanjaka.
Madagaskar
UNESC-GO!
In 2024 werd de Berlijnse technoscene door het Duitse ministerie van cultuur en de UNESCO-commissie officieel toegevoegd aan de lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Denk daar maar aan als je weer raketjes staat te snoepen op de dansvloer.
Berlijn
Nationale spaarpot
Noorwegen besteedt de winsten uit de olie- en gasindustrie niet aan megalomane bouwprojecten, maar stopt het in een soort nationale spaarpot. Momenteel zit er meer dan 1.000 miljard euro in dit investeringsfonds. Dat is ongeveer 200.000 euro per Noor. Het fonds belegt in allerlei bedrijven, behalve in bedrijven uit... Noorwegen zelf. Het fonds is namelijk bedoeld als reserve voor als de Noorse economie instort.
Noorwegen
De Donau is van iedereen
De Donau is ‘s werelds meest internationale rivier. Hij stroomt door 10 landen, meer dan elke andere rivier. Dit geldt ook voor het aantal hoofdsteden waar hij doorheen stroomt. Kun jij ze noemen?
Roemenië
Edinburgh Fringe
Dit is het grootste kunstfestival ter wereld. In dezelfde maand vinden in de stad nog allerlei andere festivals plaats. Edinburgh is met recht de festivalhoofdstad van de wereld.
VK: Schotland
Profeet Leonardo
Homo Universalis Leonardo da Vinci was zijn tijd ver vooruit. Even he: de beste man leefde in de 15e eeuw en experimenteerde met ontwerpen voor helikopters, vliegtuigen en parachutes. In 2000 bouwde iemand zijn parachute na, precies volgens de beschrijving, met hout en canvas. Hij testte hem op grote hoogte, met een moderne parachute als backup. Het ontwerp van Da Vinci functioneerde perfect.
Italië
Belgische spullen
De bevolking van Sierra Leone is gek op alles wat uit België komt. Belgische producten zijn synoniem voor hoge kwaliteit en er zijn hele markten met alleen maar Belgische spullen. Niet voor niets importeert Sierra Leone uit geen enkel ander land zoveel als uit België.
Sierra Leone
Washingtonnetje ging uit varen
Barbados is de enige plek buiten de Verenigde Staten waar George Washington ooit is geweest
Barbados
Ver van ons bed
De oorlog in Jemen is een ver van ons bed show. Voor de doorsnee Nederlander kwam de oorlog nooit dichterbij dan tijdens de Grand Prix van Saudi Arabië in 2022. Max Verstappen klaagde toen over de boordradio over een brandlucht, nadat er 10 kilometer van het circuit een oliedepot was beschoten door Houthi's.
Jemen
Neutralje
Zweden was maar liefst 200 jaar neutraal. Tot 2022, want ja, je moet ergens een grens leggen.
Zweden
Winterstein
Met bijna één medaille per 3.600 inwoners heeft Liechtenstein het hoogste aantal medailles per hoofd van de bevolking ter wereld. Liechtenstein is ook het enige land ter wereld dat al zijn medailles won op de Winterspelen.
Liechtenstein
Cockney accent
Geen goede herinnering aan je mondeling examen Engels? In Londen zijn ze je vergevingsgezind. Je mag de 'th' namelijk gewoon uitspreken als 'f' of 'v' ('think' en 'brother' worden 'fink' en 'brover'). Wil je echt integreren in Londen, zorg dan ook dat je de 'h' en de 't' niet uitspreekt. Wanna 'ave some wa'er, brover?
Londen
Kookexecutie
Wijlen president Karimov had geen genade voor moslimextremisten. Terreurverdachten werden zelfs doodgekookt. In de Middeleeuwen zeker? Neehoor, Karimov was tot 2016 aan de macht.
Oezbekistan
Een lesje post-Sovjet-enclaves
Sokh is een Oezbeekse enclave in Kirgizië, waar vrijwel alleen maar Tadzjieken wonen.
Tadzjikistan
De Grote Podcastlas en De Speld presenteren: de betrouwbaarste landengids aller landengidsen!
- Een satirische blik van alle landen van de wereld
- Het perfecte cadeau voor wereldreizigers
Vriend van de show 🎙
Je kunt De Grote Podcastlas steunen als vriend van de show. Voor slechts 2,50 euro per maand of 27,50 per jaar kun je ons steunen om onze podcast te blijven maken.
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Ons groepje vrienden van de show is inmiddels groter dan het inwonertal van Vaticaanstad!
Luister op 👂
